داديم كه نه جلو خود را مىبينند و نه پشت سر خود را .
فَهِيَ إِلَى الْأَذْقانِ
؛ غلها تا چانهء آنها رسيده به طورى كه جايى خالى نمانده است تا بتوانند سر خود را پايين آورند و پيوسته « مقمح » هستند . و مقمح كسى است كه سرش را بالا مىكند و چشم را بر هم مىنهد و نمىتواند اطراف خود را ببيند و هر گاه شترى سرش را بالا گيرد ، چشم بر هم نهد و آب نياشامد گويند : قمح البعير چنان كه گويى : اقمحتها انا ؛ من سرش را بالا كردم و بعير قامح و إبل قماح : شترى كه سرش را بالا گرفته ، چشم بر هم گذاشته و آب نمىآشامد . شاعرى در وصف سفينهاى گفته است :
و نحن على جوانبها قعود * نغضّ الطّرف كالابل القماح « 1 »
از ابن عبّاس روايت شده كه : مقصود اين آيه برخى از قريش هستند همان كسانى كه تصميم بر قتل پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله گرفتند ولى نتوانستند بر او دست يابند و پيامبر به سوى آنها بيرون آمد و مشتى خاك بر سر آنها پاشيد و در نتيجه آنها او را نمىديدند ، بنا بر اين معناى كلمهء « سدّين » اين است كه آنها را نابينا كرديم . و معناى
« فَأَغْشَيْناهُمْ »
اين است كه بر چشمهاى آنان پردهاى كشيديم و آن را ميان آنها و ميان پيغمبر مانع قرار داديم .
[ سوره يس ( 36 ) : آيات 11 تا 21 ]
إِنَّما تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَ أَجْرٍ كَرِيمٍ ( 11 ) إِنَّا نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتى وَ نَكْتُبُ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ ( 12 ) وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً أَصْحابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جاءَهَا الْمُرْسَلُونَ ( 13 ) إِذْ أَرْسَلْنا إِلَيْهِمُ اثْنَيْنِ فَكَذَّبُوهُما فَعَزَّزْنا بِثالِثٍ فَقالُوا إِنَّا إِلَيْكُمْ مُرْسَلُونَ ( 14 ) قالُوا ما أَنْتُمْ إِلاَّ بَشَرٌ مِثْلُنا وَ ما أَنْزَلَ الرَّحْمنُ مِنْ شَيْءٍ إِنْ أَنْتُمْ إِلاَّ تَكْذِبُونَ ( 15 )
قالُوا رَبُّنا يَعْلَمُ إِنَّا إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ ( 16 ) وَ ما عَلَيْنا إِلاَّ الْبَلاغُ الْمُبِينُ ( 17 ) قالُوا إِنَّا تَطَيَّرْنا بِكُمْ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهُوا لَنَرْجُمَنَّكُمْ وَ لَيَمَسَّنَّكُمْ مِنَّا عَذابٌ أَلِيمٌ ( 18 ) قالُوا طائِرُكُمْ مَعَكُمْ أَ إِنْ ذُكِّرْتُمْ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ ( 19 ) وَ جاءَ مِنْ أَقْصَا الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعى قالَ يا قَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ ( 20 )
اتَّبِعُوا مَنْ لا يَسْئَلُكُمْ أَجْراً وَ هُمْ مُهْتَدُونَ ( 21 )
هامش
( 1 ) - ما در اطراف كشتى مىنشستيم و چشمهاى خود را مانند شترى كه سر خود را بلند كند ، چشم بر هم نهد و آب نياشامد ، مىبستيم .