الَّذِي يَراكَ
؛ آن خدايى كه تو را مىبيند و هنگامى كه براى عبادت بر مىخيزى از تو آگاه است . مقصود از
« السَّاجِدِينَ »
نماز گزارانند و « تقلّب » آن حضرت در نمازگزاران ، يعنى هنگامى كه براى آنها پيش نماز باشد ، در قيام و قعود و ركوع و سجود آنها دخالت و تصرّف مىكند .
بعضى از مفسّران گويند : مقصود اين است كه خدا تو را به صلب موحّدان منتقل كرد تا اين كه به عنوان پيامبر به اين دنيا آورد . و همين معنا از ائمّه عليهم السّلام نيز روايت شده است . سپس خداوند كسانى را كه شيطان بر آنها نازل مىشود معرّفى مىفرمايد كه آنان دروغگويان و تبهكارانند و آنها يا كاهنانند مانند شقّ و سطيح يا از كسانى هستند كه به دروغ ادّعاى پيامبرى مىكردند مانند مسيلمهء كذّاب و طليحه .
يُلْقُونَ السَّمْعَ
؛ آنهايى كه شنيدههاى خود را به ديگران القا مىكردند شياطين بودند كه پيش از جلوگيرى شدن از آنها با سنگ شهابها به سخنان فرشتگان و اهل آسمان گوش فرا مىدادند و به بعضى از مطالب غيبى آگاه مىشدند و سپس آنها را به كاهنان القا مىكردند ، يعنى وحى و الهام مىكردند .
و آيههايى مانند
لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعالَمِينَ
وَ ما تَنَزَّلَتْ بِهِ الشَّياطِينُ
و
هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطِينُ
همه در معنا مانند يكديگرند ، لكن خداوند سبحان براى اين كه مفهوم آنها را هر مرتبه تازه و از نو تكرار كند ميان آنها را با آيههايى كه در معنا متفاوتند ، جدا كرده است ، تا بفهماند كه مقصود اين آيهها چيزى است كه خداوند از خلاف آن بشدّت نفرت دارد .
« الشُّعَراءُ »
مبتدا و عبارت
« يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ »
خبر آن است ، يعنى آن شاعران را در دروغ ، « باطل » در گفتارهاى بيهوده ، سخنان هجو و زشت ، در بد نام كردن و تهمت ناروا زدن و ستايش اشخاص بدون شايستگى آن ، پيروى نمىكنند مگر گمراهان و افراد سفيه و كم خرد .
برخى گويند كه مقصود از « غاوون » راويان و نقل كنندگان اشعارند و برخى ديگر