سخن مىگفته است . ( 60 )
تفسير :
وَ لَقَدْ آتَيْنا إِبْراهِيمَ رُشْدَهُ مِنْ قَبْلُ
؛ معناى رشد هدايت يافتن به راههاى خير و صلاح است و رشد منسوب به ابراهيم رشدى است كه شايستهء امثال او و داراى موقعيّت ويژهاى است . بعضى گفتهاند مراد از رشد دلائل توحيد مىباشد و برخى گفتهاند مراد نبوّت است : ما به ابراهيم ، پيش از موسى و هارون ، رشدى شايستهء او داديم .
وَ كُنَّا بِهِ عالِمِينَ
؛ و به صفات پسنديده و رازهاى درونى او ، آگاه بوديم كه وى را سزاوار دوستى خود دانستيم . « اذ قال » متعلّق به « آتينا » يا به « رشده » مىباشد .
ما هذِهِ التَّماثِيلُ
؛ اين جمله براى تحقير و كوچك شمردن بتها ذكر شده است .
أَنْتُمْ لَها عاكِفُونَ
؛ « عاكفون » غير متعدّى به كار رفته است ، مقصود اين كه اين مردم ، اين احترام توأم با پرستش را براى بتها انجام مىدادند . و اگر متعدّى اراده شده بود ، « عاكفون عليها » گفته مىشد .
اصبغ بن نباته روايت كرده است كه حضرت امير عليه السّلام به گروهى عبور كرد كه شطرنج بازى مىكردند ، فرمود :
ما هذِهِ التَّماثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَها عاكِفُونَ
، شما ( با اين عملتان ) خدا و رسولش را نافرمانى كردهايد .
قالُوا وَجَدْنا
؛ در اين جا بت پرستان چون دليلى براى عبادت بتها نداشتند به تقليد كردن از آبا و اجدادشان اعتراف كردند و در بىآبرويى اهل تقليدهاى كور كورانه همين بس كه بت پرستان از جملهء آنها مىباشند .
قالَ لَقَدْ كُنْتُمْ أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ
؛ ضمير « انتم » ضمن اين كه مفيد تأكيد است ، كلام بدون آن نيز غلط است ، زيرا عطف بر ضمير در « كنتم » كه در حكم جزء فعل است جايز نيست . معناى آيهاى است : شما و كسانى كه از آنها تقليد مىكنيد و در گمراهى آشكارى هستيد .