حال رشد است .
وَ عَلى أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَكَ
؛ « من » بيانيه است و مراد گروههايى است كه با آن حضرت در كشتى قرار داشتند ، كه جماعتهاى گوناگونى بودند ، و امتهاى روى زمين از اينها به وجود آمدند ؛ و مىتوان گفت : « من » براى ابتداى غايت است : بر امّتهايى كه از اين امت به وجود مىآيند يعنى تمام امّتها تا آخر الزّمان ، و اين تفسير ، بهتر است .
«
وَ أُمَمٌ
» مبتدا و مرفوع ، و «
سَنُمَتِّعُهُمْ
» صفت آن ، و خبرش محذوف ، و تقدير جمله اين است : و ممن معك امم سنمتّعهم ؛ مراد اين كه درود و تحيت و بركتهاى ما بر تو ، و بر امتهاى با ايمانى كه از صلب اينها كه با تو هستند به وجود مىآيند ، و از برخى از آنان كه با تو هستند گروههايى خواهند بود كه بهره از دنيا و لذائذ آن مىبرند و سرانجام كار آنها به دوزخ و آتش جهنم است . توضيح آن كه حضرت نوح ، پدر پيامبران و مردمى بود كه پس از طوفان ، از صلب او ، و از كسانى كه در كشتى با او بودند به وجود آمدند .
«
تِلْكَ
» اشاره به داستان نوح است و محلّ اعرابش رفع به ابتدا و جملههاى بعد ، خبرهاى آن مىباشد : اى پيامبر اين داستان يكى از خبرهاى غيبى است كه به سوى تو وحى شده ، پيش از اين ، نزد تو ، و قومت مجهول بود .
مِنْ قَبْلِ هذا
؛ قبل از اين كه من به تو وحى كنم ، يا پيش از اين علمى كه به وسيلهء وحى به دست آوردى و يا پيش از اين وقت .
فَاصْبِرْ
؛ پس ، بر تبليغ رسالت و آزار قومت صبر كن چنان كه نوح صبر و تحمّل كرد ، چرا كه سرانجام ، فتح و پيروزى و نصر و غلبه ، براى پرهيزكاران است .
[ سوره هود ( 11 ) : آيات 50 تا 60 ]
وَ إِلى عادٍ أَخاهُمْ هُوداً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلاَّ مُفْتَرُونَ ( 50 ) يا قَوْمِ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِنْ أَجْرِيَ إِلاَّ عَلَى الَّذِي فَطَرَنِي أَ فَلا تَعْقِلُونَ ( 51 ) وَ يا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً وَ يَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلى قُوَّتِكُمْ وَ لا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِينَ ( 52 ) قالُوا يا هُودُ ما جِئْتَنا بِبَيِّنَةٍ وَ ما نَحْنُ بِتارِكِي آلِهَتِنا عَنْ قَوْلِكَ وَ ما نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِينَ ( 53 ) إِنْ نَقُولُ إِلاَّ اعْتَراكَ بَعْضُ آلِهَتِنا بِسُوءٍ قالَ إِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ وَ اشْهَدُوا أَنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ ( 54 )
مِنْ دُونِهِ فَكِيدُونِي جَمِيعاً ثُمَّ لا تُنْظِرُونِ ( 55 ) إِنِّي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ رَبِّي وَ رَبِّكُمْ ما مِنْ دَابَّةٍ إِلاَّ هُوَ آخِذٌ بِناصِيَتِها إِنَّ رَبِّي عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ ( 56 ) فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ ما أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَيْكُمْ وَ يَسْتَخْلِفُ رَبِّي قَوْماً غَيْرَكُمْ وَ لا تَضُرُّونَهُ شَيْئاً إِنَّ رَبِّي عَلى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيظٌ ( 57 ) وَ لَمَّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا هُوداً وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَ نَجَّيْناهُمْ مِنْ عَذابٍ غَلِيظٍ ( 58 ) وَ تِلْكَ عادٌ جَحَدُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَ عَصَوْا رُسُلَهُ وَ اتَّبَعُوا أَمْرَ كُلِّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ ( 59 )
وَ أُتْبِعُوا فِي هذِهِ الدُّنْيا لَعْنَةً وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَلا إِنَّ عاداً كَفَرُوا رَبَّهُمْ أَلا بُعْداً لِعادٍ قَوْمِ هُودٍ ( 60 )