ميان روم و ايران است . مصر تحت الحمايه و يا جزء روم بوده است - رجوع شود .
د . دولت روم در سال 395 ميلادى منقسم مىشود به روم غربى و روم شرقى . مركز روم شرقى قسطنطنيه بوده است و آنها بودهاند كه با ايران مىجنگيدهاند . رجوع شود به . . .
ه . روم شرقى به مسيحيت مىگرايد . قسطنطين اول كسى است كه مسيحى مىشود . مسيحيت روى تمدن يونان و روم اثر مىگذارد ، اثر منفى به طورى كه در 529 ميلادى ژوستى نين معاصر انوشيروان حوزهء آتن را تعطيل مىكند و قبلًا در قرن چهارم حوزهء اسكندريه ضعيف و يا منحل مىشود . علت ضعف چيست ؟ رجوع شود به . . .
و . كتابخانهء اسكندريه آسيبهايى مىبيند . رجوع شود به ترجمهء تاريخ تمدن ويل دورانت ، جلد 11 ، صفحه . . .
ز . مسلمين وقتى كه به اسكندريه آمدند در چه سالى بود و در آن وقت اين حوزه در چه وضع و حالى بوده است ؟ يحيى نحوى اگر هم معاصر نبوده است ، مدت زيادى از مرگش نمىگذشته است . بعلاوه ، بسيارى از كتبى كه مسلمين ترجمه كردند كتب اسكندرانى بوده است . آيا اين كتب مستقيماً ترجمه شده است يا به وسيلهء مكاتب ديگر از قبيل مكتب انطاكيه در شام و مكتب پرگام در آسياى صغير ؟
ح . زبان علمى حوزهء اسكندريه چه بوده است ؟ آيا يونانى بوده است ؟ رجوع شود . . .
ط . مدرك كتاب سوزى چيست ؟ قبل از عبداللطيف بغدادى و قفطى و ابوالفرج ملطى يهودى ( به نام ابن العبرى ) احدى نقل نكرده است . اين سه در قرن هفتم مىزيستهاند ، پس از جنگهاى صليبى . و پس از آنها مقريزى و حاجى خليفه نقل كردهاند . اما مقريزى به صورت تاريخ نقل نكرده و حاجى خليفه هم يك امر كلى را بدون سند نقل كرده است ، و بايد به القائات صليبيون و نزعات شعوبيه و خاصيت طبيعى يهوديها در تحريف علاوه بر خاصيت همهء انسانها توجه شود . رجوع شود به . .
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 451
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٥١