وزير خود داد و گفت : اين بره را چهل روز بايد طورى نگه دارى كه نه يك مثقال از وزنش كم شود و نه زياد . . . »
تربيت - اثر معكوس - تربيت متناسب با زمان - قوهء نقادى
1 . راجع به اينكه برخى تبليغها و تربيتهاست كه اثر معكوس مىبخشد ، رجوع شود به ورقه هاى « ايمان به گفته هاى پيغمبر يا به آثار گناهان » .
2 . راجع به اينكه آيا تربيت فرزند بايد مطابق روز بلكه مطابق آينده باشد به حكم « * ( لا تؤدبوا اولادكم باخلاقكم لانهم خلقوا لزمان غير زمانكم ) * » ، رجوع شود به ورقه هاى « زمان و مقتضيات آن » و ورقه هاى « خانواده » .
3 . يكى از مسائل مهم در باب تربيت كودك كه به قوهء عاقلهء او مربوط مىشود اين است كه قوهء انتقاد يعنى تشخيص خوب و بد او را بيدار كنيم ، مخصوصاً در مقابل مظاهر جديد كه نه مانند بعضى خشك مغزان با هر نوى مخالفت كند و نه هر حماقتى و جنايتى را به نام تجدد و مد روز بپذيرد . اين مطلب نيز از بحث « زمان و مقتضيات آن » استفاده مىشود ( 1 ) . راجع به لزوم و حسن انتقاد ، رجوع شود به دفتر شمارهء 86 ، نمرهء 65 و 70 و 93 و 142 .
تربيت از راه ميلها و رغبتها نه از راه ترس
نهج البلاغه حكمت 193 :
* ( ان للقلوب شهوة و اقبالًا و ادباراً فأتوها من قبل شهوتها و اقبالها ، فان القلب اذا اكره عمى . ) *
هامش
( 1 ) و نيز رجوع شود به ورقه هاى « شخصيت » .