يط . عبادت در اسلام مفهوم عمومى و همه جانبه نيز دارد .
ك . مسألهء نهاد و فطرت انسان از نظر عدالت ، اخلاق و اينكه انسان را تنها تكامل فكرى نمىتواند بسازد بلكه نهادش و استعداد ذاتىاش بايد تقويت شود ، همچنان كه ماشين نيز نمىتواند اصلاح كنندهء بشر باشد كا . ختم نبوت و آغاز اجتهاد ، يا مدار ثابت و حركت دائم ، تكامل و . . .
كب . اصلاح فرد بدون اصلاح اجتماع ممكن نيست - امر به معروف و نهى از منكر كج . مساوات و ضديت با تبعيض و نابرابرى كد . تكامل و مبارزه با توقف و ارتجاع كه . عدالت و ضديت با استثمار و ظلم - عناصر جهان بينى جهانى اسلام :
الف . جهان با ارادهء ذات لايزال برپاست ، از اوست و به او بازمى گردد .
ب . جهان به حق و به عدالت برپاست ، حق پايدار و باطل ناپايدار است ، بازيچه و عبث و بيهوده وجود ندارد .
ج . اصل عليت و نظام سببى و مسبّبى د . اصل تكامل ه . جهان بهترين جهانِ ممكن است ، شر و بدى نسبى است .
و . عموميت قضا و قدر ز . پيوستگى زندگى دنيا و زندگى آخرت ح . عكس العمل كار خوب و كار بد در همين جهان ط . گردش جهان بر طبق سنن و قوانين است و ضرورت حاكم بر جهان ناشى از عليت فاعلى و غايى با هم است .
ى . جهان يك واحد ، زنده و شاعر و بيدار است . اجزاى جهان مرتبطاند نه پراكنده . اين ارتباط از نوع ارتباط ماشينى تنها نيست بلكه از نوع ارتباط اعضاى موجود زنده است ، ولى نه
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 398
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٩٨