زيرساز و تكيهء فكرى و اعتقادى اوست ساخته است . به عبارت ديگر در يك مكتب ، ايده آل اخلاقى داشتن ، خيراخلاقى داشتن ، ارزشهاى معنوى داشتن از لوازم است ، و بر اين پايه است كه فداكارى در آن مكتب توجيه مىشود و معقول و منطقى مىگردد .
اصل متعارف بودن يا حضور در همهء مسائل :
و . استعداد زيربنايى يعنى بتواند پايه و مايهء همهء شؤون زندگى قرار گيرد ، به منزلهء اصل متعارف يا اصل موضوعى باشد كه در همهء مسائل به كار مىآيد ، همهء شؤون به منزلهء شاخه باشند و آن به منزلهء ريشه كه همه از او تغذيه مىكنند .
روح و حيات پيكر بودن :
به عبارت ديگر ، بتواند در همهء مسائل حضور داشته باشد ، نقش روح و حيات را در پيكر داشته باشد كه در تمام پيكر سريان دارد ، مثلًا بتواند حقوق خانوادگى ، حقوق سياسى ، حقوق قضايى ، حقوق اجتماعى و اقتصادى و حتى حقوق و حدود معاشرت و حتى با خود بودن را نيز مشخص سازد .
هماهنگ سازى :
ز . هماهنگ سازى . بتواند تناسب و همكارى و همگامى معقول و منطقى ميان همهء شؤون برقرار كند ، همهء شؤون را به يكديگر مربوط كند و آنها را به يكديگر تطبيق دهد و متناسب سازد ، درست مانند روح كه اجزاى بدن را متناسب و هماهنگ مىسازد .
تعهدآورى و مسؤوليت :
ح . تعهدآورى و ايجاد مسؤوليت نسبت به اجتماع ، مسؤوليت وجدانى و خارج ساختن از بىطرفى و بىتفاوتى . اين نيز به نوبهء خود يك نيروى محرك است . به عبارت ديگر مقيدسازى و پيونددادن و مرتبط و متصل كردن افراد به يكديگر .
ط . توجيه صحيح حيات و زندگى كه به پوچى منتهى نشود .
اينهاست مشخصات يك جهان بينى خوب . چنان كه ملاحظه مىشود تنها جهان بينى توحيدى است كه از اين مشخصات به طور كامل برخوردار است .
از مجموع آنچه گفته شد معلوم شد كه يك جهان بينى از چند قدرت و نيرو بايد بهره مند باشد :
الف . قدرت منطق ب . قدرت سهل و ساده و قابل جذب و هضم [ بودن ]
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 378
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٧٨