جريحه دار مىساخت [ باكى نداشتند ] و امروز همچنين نيازى هست .
6 . جنگ عقايد و برخورد عقايد و آراء اگر به منظور كشف حقيقت باشد ، هميشه به كشف حقيقت كمك مىكند و اسلام هم با آن موافق است به خاطر اعتمادى كه به حقانيت خود دارد .
7 . اسلام از خود مكتب دارد ( 1 ) . مكتب يعنى يك دستگاه منظم فكرى مشتمل بر جهان بينى و ايدئولوژى و سيستم فكرى خاص در مورد اخلاق ، تربيت ، سياست ، اقتصاد ، حقوق مدنى و غيره .
8 . انسان موجودى است كه فكر مىكند ، يعنى انسان بر خلاف حيوان كه بر طبق غريزه حركت مىكند او برطبق فكر و انديشه حركت مىكند . حركت از روى فكر موقوف به اين است كه قبلًا هدف و منظورى در ذهن مشخص شده باشد و براى آن منظور راهى و روشى و وسايلى انتخاب شده باشد و آن راه و آن وسايل براى آن هدف مورد استفاده واقع شود .
در مطلق كارهاى انسان اين قانون هست . چيزى كه هست ، انسانها گاهى فعاليتشان محدود است به شخص خودشان و آن اينكه دنبال هدفى مىروند كه نيازهاى شخص خود را بر طرف سازند فارغ از جهان و اجتماع و بشريت و آنچه مىگذرد . اينچنين افراد طرح و نقشه اى دربارهء اينكه بهتر است انسان و اجتماع چگونه باشد و طبعاً آمادگى براى فداكارى براى چنين هدفى ندارند . يك وقت افرادى به بيش از آنچه دربارهء شخص خودشان [ است ] فكر مىكنند و هدف و ايده اى دارند ، ميان آنچه هست و آنچه بايد فرق مىگذارند و طرحى و نقشه اى براى آنچه بايد ، دارند و يا وابسته هستند به مكتبى در اين زمينه . اينها را مىگوييم كه داراى ايدئولوژى مىباشند .
همان طورى كه در ورقه هاى « جهان و انسان از ديدهء على » گفتهايم ، ايدئولوژى در جايى گفته مىشود كه انسان طرز تفكر
هامش
( 1 ) رجوع شود به ورقه هاى « مكتب » و ورقه هاى « توحيد ، مكتب » .