قُلْ أَ أَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ
؛ آيا شما داناتر هستيد يا خداوند ؟
منظور از اين جمله اين است كه خداوند شهادت مىدهد كه پيامبران همه بر آيين حنيف اسلام بودند ، چنان كه در جاى ديگرى از قرآن مىفرمايد :
ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا :
« ابراهيم به آيين يهود و نصارى نبود » ( آل عمران / 67 ) .
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ »
؛ منظور از كتمان شهادت اين است كه يهود و نصارى با اين كه مىدانستند ابراهيم ( و فرزندان او ) بر دين حنيف اسلام بودند ، آن را كتمان مىكردند .
در تفسير اين جمله دو احتمال وجود دارد :
1 - منظور اين است كه هيچ كس ستمكارتر از يهود و نصارى نيست زيرا با اين كه علم به اين شهادت داشتند آن را كتمان كردند .
2 - مقصود اين است كه اگر خدا كتمان شهادت كند و حقيقت را نگويد ، كسى ستمكارتر از او نيست و خدا شهادت را كتمان نمىكند . [ يعنى اى يهود و نصارى لازمهء حرف شما كه مىگوييد ابراهيم و اسماعيل و اسحق و يعقوب و فرزندان او بر دين شما بودند و خداوند مىگويد بر دين شما نبودند ، اين است كه خداوند حقيقتى را كتمان كند و بر خلاف حقيقت بگويد و در نتيجه بندگان خود را به ضلالت و گمراهى بياندازد ] كلمهء « من » در « من اللَّه » مانند « من » در گفتار كسى است كه مىگويد : هذه شهادة منى لفلان ، هر گاه براى ديگرى شهادت دهد و از اين قبيل است جملهء
بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ
؛ « بيزارى از ناحيهء خداوند » ( توبه / 1 ) .