درخشندگى ) رويگردان خواهد شد ؟ ما او را در دنيا به شرف رسالت برگزيديم و البته در آخرت هم از صالحان است . ( 130 )
تفسير :
وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ . . .
؛ چه كسى - جز افرادى كه خود را به سفاهت افكندهاند - از آيين ابراهيم كه آيينى بر حق و داراى حقيقت است رويگردان خواهد شد ؟
استفهام در آيه ( من ) براى انكار است ، و معنايش اين است كه بعيد است در ميان خردمندان كسى باشد كه از آيين پاك ابراهيم رويگردان باشد .
« من سفه » بدل از ضمير مستتر در « يرغب » و در موضع « رفع » است و منظور از سفاهت نفس ( سفه نفسه ) ناچيز شمردن و به ابتذال كشاندن نفس است . ( السّفه : سبكى ) .
و گفته شده : نصب « نفسه » بنا بر « تميز » بودن است نظير « غبن رايه » كه « رايه » تميز براى « غبن » است . و نيز گفته شده : اين جمله در اصل « سفه فى نفسه » بوده و جار و مجرور ( فى ) حذف شده است ، مانند گفتهء عرب كه مىگويد : « زيد ظنى مقيم » يعنى « فى ظنى » ولى احتمال اوّل كه « تميز » باشد ، صحيحتر است .
وَ لَقَدِ اصْطَفَيْناهُ فِي الدُّنْيا . . .
؛ او را در دنيا به پيامبرى برگزيديم .
اين جمله در مقام بيان اين نكته است كه عقيدهء كسانى كه از آيين ابراهيم روى مىگردانند خطا و نادرست است . [ زيرا اگر دين و شريعت ابراهيم نقص و كاستى داشت خداوند وى را به پيامبرى مبعوث نمىكرد ] .
وَ إِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ
؛ و او ( يعنى ابراهيم ) در آخرت از رستگاران است . [ و نكته اين كه تنها رستگارى اخروى را براى ابراهيم ذكر كرده و فرموده : و انّه فى الاخرة من الصالحين با اين كه او در دنيا هم رستگار بود ، اين است كه ابراهيم به خاطر شايستگى خاصّى كه دارد استحقاق كرامت و پاداش نيكو و كامل را داراست و البته پاداش كامل و خالص تنها در آخرت وجود دارد ] . و كسى كه كرامت دنيا و آخرت را در پيشگاه خداوند دارد ، هيچ كس از او سزاوارتر نيست كه