دارند ، از اين رو هر يك را جداگانه ذكر فرموده و گويا آن دو از جنس ديگرى غير از فرشتگانند ، و اين همان مطلبى است كه پيش از اين نيز بدان اشاره شد ، مبنى بر اين كه اختلاف در صفت به منزله اختلاف در ذات است . امام صادق ( ع ) جبرئيل و ميكائيل را بدون همزه يعنى « جبريل » و « ميكال » قرائت مىكرد .
فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْكافِرِينَ
؛ « 1 » منظور اين است كه خدا يهود را دشمن مىدارد ، و اسم ظاهر ( كافرين ) از اين رو به جاى ضمير آمده تا دلالت داشته باشد بر اين كه خداى سبحان به خاطر كفر يهود با آنان دشمن است و دشمنى با فرشتگان نوعى كفر است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 99 تا 100 ]
وَ لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ آياتٍ بَيِّناتٍ وَ ما يَكْفُرُ بِها إِلاَّ الْفاسِقُونَ ( 99 ) أَ وَ كُلَّما عاهَدُوا عَهْداً نَبَذَهُ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يُؤْمِنُونَ ( 100 )
ترجمه
ما براى ثبوت پيامبرى تو دلايل و نشانههاى روشنى فرستاديم و جز فاسقان كسى به آنها كفر نمىورزد . ( 99 )
و آيا هر بار آنها ( يهود ) پيمانى ( با خدا و پيامبر ) بستند جمعى آن را دور نيفكندند ؟ ( اينان نه تنها عهد شكنند ) بلكه بيشتر آنها ايمان نخواهند آورد . ( 100 )
تفسير :
« ءايات » به معنى معجزات روشن و آشكار است .
وَ ما يَكْفُرُ بِها إِلَّا الْفاسِقُونَ
؛ و منظور از « فاسقون » كفّارى هستند كه از امر خدا سرپيچى نمودند . از حسن بصرى نقل شده كه گفت : هر گاه « فسق » در مورد
هامش
( 1 ) - تصريح نمودن به اسم خداوند و اكتفاء نكردن به ضمير ( فانه ) براى اين است كه گمان نشود منظور جبرئيل و ميكائيل است ، و نيز تصريح به ( كافرين ) و نياوردن ضمير « هم » براى اين است كه امكان دارد يهود از دشمنى با جبرئيل دست برداشته و ايمان بياورند ( ترجمه : تفسير مجمع البيان ، ج ، ص 276 ) . - م .