ترجمه
بگو اى پيامبر ( به طايفهء يهود كه با جبرئيل اظهار دشمنى مىكنند ) كسى كه دشمن جبرئيل باشد ( در حقيقت دشمن خداست ) چرا كه او به فرمان خدا قرآن را بر قلب تو نازل كرده است قرآنى كه كتب آسمانى پيشين را تصديق مىكند و هدايت و بشارت براى مؤمنان است . ( 97 )
هر كس دشمن خدا و فرشتگان و فرستادگان او و جبرئيل و ميكائيل باشد ( چنين كسى محقّقا كافر است ) و خداوند دشمن كافران است . ( 98 )
تفسير :
[ شأن نزول ]
روايت شده « 1 » [ هنگامى كه پيامبر اسلام وارد مدينه شد ] عبد اللَّه بن صوريا
هامش
( 1 ) - اين روايت در ترجمهء تفسير مجمع البيان به تفصيل ذكر شده است و اينك مشروح آن :
ابن عباس مىگويد سبب نزول اين آيه بنا بر روايتى اين است : هنگامى كه پيامبر اسلام وارد مدينه شد ، ابن صوريا و گروهى از يهود فدك به محضرش رسيده و پرسشهايى نمودند .
گفتند خواب تو چگونه است ما جريان خواب پيامبرى را كه در آخر الزمان مىآيد مىدانيم و چگونگى آن به گوش ما رسيده است ؟
فرمود : دو چشم مىخوابد ولى قلبم بيدار است .
گفتند : راست گفتى ، لكن ما را مطّلع كن كه آيا بچّه به پدر ارتباط دارد يا از مادر است ؟
فرمود : استخوانها و رگ و پى او از مرد و گوشت و خون و ناخن و موى او از زن است .
گفتند : راست گفتى اى محمّد ( ص ) ولى چه شده كه برخى از بچهها شباهت كامل به عموهاى خود دارند و هيچ گونه شباهتى به داييهايشان ندارند و بعضى ديگر بر عكس ؟
فرمود : هر يك از زن و مرد كه نطفهاش بر نطفه ديگرى غلبه كند فرزند به او شباهت خواهد داشت .
گفتند : راست گفتى اى محمّد ( ص ) ، پروردگار خويش را به ما معرّفى كن و خصوصياتش را بيان نما ؟
در اين هنگام خداوند سورهء « قل هو اللَّه احد » را - كه اوصاف خداوند در آن ذكر شده - نازل فرمود : دنباله روايت سؤالى است كه ابن صوريا از واسطه وحى الهى مىكند كه در متن بدان اشاره شد .
( ترجمهء تفسير مجمع البيان ، ج 1 ، ص 274 ) . - م .