غارتگر و سارق قرار گرفت . شركتهاى انگليسى و پرتقالى بتدريج نمايندگيها و كارخانههاى خود را از آنجا برچيدند و چون ساير سوداگران نيز جرأت آن را نداشتند كه كالا و مال التجار خود را به علت نادانى دولت و عدم توانائى آن در حفظ و حراست آنجا بمعرض خطر نابودى قرار دهند لذا اين محل بسرعت رو باضمحلال رفت . هنوز هم اين بندر با مسقط و چندين بندر از بنادر هندوستان و درياى سرخ و سواحل شرقى افريقا مراودات و روابط تجارتى دارد . اين بندر در حال حاضر توسط سربازان امام « 1 » مسقط كه قبلا اسم آن برده شد محافظت ميگردد و وى مبلغى بعنوان خراج كه سالانه بالغ بر چهار هزار تومان « 2 » مىگردد و گفته مىشود كه متجاوز از تمام عايدات گمرك در بعضى از سالها مىباشد بشاه ايران ميپردازد . اين شهر كثيف است و بطرزى نامناسب ساخته شده است . كوچههاى آن تنگ و باريك و تاريك و پر از خرابه و ويرانه مىباشد و تا شش سال پيش اصلاح آنجا ببوته فراموشى سپرده شده بود ولى پس از خطراتى كه از ناحيه دزدان دريائى اعراب جاسمى متوجه اين شهر گرديد امام تصميم گرديده است و اين شهر ميتواند در برابر هجوم و خطرات دشمنان آسيائى خود تا اندازهاى از خود دفاع كند .
بطورى كه قبلا گفتم قسمت اعظم سرزمين واقع بين كرمان و بندرعباس خشك و لم يزرع و غيرمسكون است و فقط چند دهكده مخروبه در آن وجود دارد . سابقا در هر منزل كاروانسرائى بزرگ و زيبا از ساختههاى شاه عباس كبير وجود داشته است ولى بعدها به علت عدم تعمير و محافظت همگى خراب و ويران شدهاند و خست منظم و اصولى دولت ايران امكانى براى تعمير آنها باقى نگذاشته است .
كل جمعيت بندرعباس در حدود بيست هزار نفر و از اعراب و هندو و ايرانى و هندى و ساير خارجيان تشكيل ميگردد .
هامش
( 1 ) - امام يا پيشواى روحانى و مذهبى عنوان رئيس و فرمانده مسقط است .
( 2 ) - 4000 ليره استرلينك يا 32000 روپيه