برئيسى كه در قلمرو او بسر مىبرند چيزى مىپردازند و يا براى حفاظت خود به بعضى از رؤساى طوايف باجى مىدهند .
از نظر صورت و هيكل ، دهوارها از حد متوسط پائينترند يا بوجه ديگر ابدا خوبرو و مقبول نيستند ، قيافهاى درشت و كودن داشته گونههائى با استخوان برجسته و درشت و پرشيب دارند ولى عليرغم ظاهر زشت از سيماى آنان امانت و درستى و راستكارى و خصايل پسنديده كاملا خوانده مىشود .
مردمى هستند مودب و با تمدن و نسبت بخارجيان مهربانند ولى فاقد شهرت خصلت مهماننوازى بلوچها و براهوئىها هستند . گرچه وقتى جنگى اتفاق مىافتد و خان سرباز مىگيرد اين جماعت بنيچهاى از سربازان جنگى تشكيل نميدهند ولى با وجود اين اعتماد و وفادارى آنها چنان موردنظر است كه عدهاى از دهواران محافظ دائمى و شخصى قصر خان كلات را تشكيل داده و مراقبت ؛ دروازههاى شهر با ايشان است . دهوارها مسلمان سنى بوده و در اجراى مراسم مذهبى و آداب و سنن ، بخصوص چنان نظير براهوئيها هستند كه شرح مفصل و مسائل مذهبى ايشانرا كارى دوباره و زايد ميدانم . دهوارها جدائى زنان را كه در كشورهاى مسلمان به صورت عادتى مخالف احساس بشرى و يادگارى از بربريت و جاهليت وجود دارد استهزاء مى كنند و احساس آنان نسبت بزن و رفتارى كه با جنس مونث دارند ايشانرا روشنفكرترين جامعه مسلمان و پيروان دين اسلام نشان مىدهد . در ميان افغانها و در قسمتهائى از آسيا طايفهاى بزرگ زندگى مىكند بنام تاجيك . مشخصات تاجيكها چنان با دهوارها يكسان بوده و شباهت تام دارد كه من شكى ندارم كه هردو از يك قوم و نژادند . تاجيكها نيز به آرامش و غير متجاوز بودن شهرت داشته مردمى هستند پركار و پاىبند قول و قرار خود . شغل ايشان گلهدارى و دامپرورى است و در خانههاى گلى و در اجتماع قريه بسر مىبرند . اين مردم محل سكونت خود را ده مينامند نه تومان . اصطلاح
مسافرت سند وبلوچستان ( سفرنامه پاتينجر ) ( فارسى ) — صفحة 86
مساهمون: هنرى پاتينجر
ص٨٦