لغت :
مقصود :
وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ : ما آسمانها و زمين را بيهوده نيافريدهايم ، بلكه بمقتضاى حكمت ، آفريدهايم . اين حكمت ، عبارت از اين است كه اهل آسمانها و زمين را بعبادت دعوت مىكنيم و آنها را پاداش مىدهيم . وَ إِنَّ السَّاعَةَ لَآتِيَةٌ : بدون شك ، قيامت فرا مىرسد و آنها دچار عذاب مىشوند . بقولى يعنى همهء خلايق مجازات مىشوند . برخى گفتهاند : اين جمله ، تفسير « الا بالحق » است . فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ : اى محمد ، از مجازات گناهكاران و مشركان اعراض كن و آنها را ببخشاى . در بارهء اين آيه ، اختلاف است . ابن عباس و مجاهد و قتاده گويند : با آيهء جنگ ، نسخ شده است . حسن گويد : منسوخ نيست . بلكه اين آيه ، مربوط است به امور خصوصى كه ميان ايشان و پيامبر گرامى بوده و ارتباطى به جهاد ندارد .