توجه قرار مىگيرد ، در آنجا بر قرار و ثابت و پايدار است . اين شهر « سدوم » است . قتاده گويد : قريههاى قوم لوط ميان مدينه و شام است . إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ : در اين داستان ، براى اهل ايمان ، عبرت و دلالت است . در اينجا مؤمنان را ذكر مىكند زيرا آنها هستند كه عبرت مىگيرند . وَ إِنْ كانَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ لَظالِمِينَ : اصحاب ايكه ، قومى هستند كه آنها را اهل شجر و بيشه گفتهاند . شعيب ، پيامبرى است كه بسوى آنها و اهل مدين فرستاده شد . اهل مدين ، با صيحه و اصحاب « ايكه » با صاعقهاى هلاك شدند . اين بيان از قتاده و جماعتى از مفسران است . معناى آيه ، اين است : - اصحاب ايكه ، بر اثر تكذيب پيامبرشان ستمكار بودند . آنان اصحاب بيشههايى بودند كه خداوند آنها را گرفتار گرمايى شديد كرد ، سپس ابرى بر سر آنها فرستاد و آنها به اميد اينكه سر سايهاى بدست آوردهاند ، به آن پناه بردند . در اين وقت خداوند از آن ابر ، صاعقهاى بر سر آنها فرستاد و هلاكشان كرد . فَانْتَقَمْنا مِنْهُمْ : ما از قوم شعيب و قوم لوط ، انتقام گرفتيم و بعذابشان مبتلا كرديم . انتقام ، كيفر گناهان گذشته است . على بن عيسى ميان انتقام و عقاب فرق گذاشته ، گويد : انتقام ، نقيض انعام و عقاب ، نقيض پاداش است . وَ إِنَّهُما لَبِإِمامٍ مُبِينٍ : ابن عباس و مجاهد و حسن و قتاده گويند : يعنى شهرهاى قوم لوط و اصحاب ايكه ، براهى است كه مورد توجه مردم قرار مىگيرد و از آن كسب هدايت ، مىشود . در اينجا راه را « امام » ناميده ، بخاطر اينكه مورد توجه و اقتداى انسان قرار مىگيرد . جبائى گويد : مقصود اين است كه داستان اين دو شهر ، در لوح محفوظ ذكر و ثبت شده است . يا اينكه حديث لوط و شعيب ، در آنجا ثبت است . مثل « وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ » ( يس 12 : هر چيزى را در لوح محفوظ شمردهايم ) مبين يعنى ظاهر . اكنون در بارهء هلاك شدن قوم صالح ، مىفرمايد :
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٣ — صفحة 209
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٠٩