شود . برخى گويند : بخاطر اين است كه در اين سوره ، دو بار ، خداوند متعال ، ثنا گفته مىشود . يكى « رحمان » ديگرى « رحيم » . برخى گويند : علت اين است كه اين سوره ، ميان خداوند و بنده ، تقسيم شده است . چنان كه مضمون خبرى است . برخى گويند :
بواسطهء اين است كه نيمى از آن ثنا و نيمى ديگر ، دعاست . برخى گويند : علت اين است كه : اين سوره ، بخاطر شرافت و عظمتى كه دارد ، دو بار نازل شده است . برخى گويند : علت اين است كه : در اين سوره ، كلماتى مانند « الرحمن الرحيم » ، « اياك اياك » و « الصراط صراط » دو به دو آمدهاند . برخى گويند : علت ، اين است كه اين سوره ، اهل فسق را از فسق ، دور مىسازد .
آنان كه مقصود از « المثانى » را همهء قرآن مىدانند ، حرف « من » را براى تبعيض مىدانند و آنان كه مقصود سورهء حمد مىدانند ، « من » را براى تبيين دانستهاند .
راجز گويد :
نشدتكم به منزل القرآن * ام الكتاب السبع من مثانى
ثنتين من آى من القرآن * و السبع سبع الطول الدوانى
يعنى : سوگند مىدهم شما را به نازل كنندهء قرآن و بنازل كنندهء ام الكتاب ، يعنى سورهء حمد كه آيات آن دو بار نازل شده است و بنازل كنندهء هفت سورهاى كه بهم نزديك و طولانى هستند .
وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ
: و قرآن عظيم را بر تو نازل كرديم . علت اينكه : قرآن را بصفت عظمت ياد كرده ، اين است كه همهء امور دين را بنحو اختصار ، با بهترين نظم و تمامترين معنى ، در بردارد .
لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ
: در اينجا كلمهء « ازواج » حال و به معناى « امثال و اشباه » است . يعنى : چشم به نعمتها و اولاد اين كافران ندوز ، زيرا اينها در معرض زوال و فنا هستند و سر انجام نيز كيفر و عقوبت ، دامنگير آنها مىشود .
برخى گويند : يعنى به نعمتهايى كه در دست آنهاست و مشابه يكديگر هستند ،