بغتة : ناگهانى يعنى چيزى بدون انتظار و توقع ناگهانى در رسد .
تفسير :
چون قبل از اين ، سخن در اينمطلب بود كه اگر مردم در آيهها و معجزات انبياء تفكر و دقت كنند حق را شناخته و درك خواهند كرد . ولى تفكر و انديشه در آنها نمىكنند ، و در اينجا خداى سبحان تذكر ميدهد كه تقصير در اينباره از ناحيهء آنها است كه بجهل خود راضى شدند ، و خداى سبحان تقصيرى ندارد زيرا او دليلها و براهين را نصب و تعيين فرمود ، و تو نيز اى پيغمبر تقصيرى ندارى چون دعوتشان كردى ، و از اينرو ميفرمايد :
« وَ ما أَكْثَرُ النَّاسِ وَ لَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ »
و بيشتر مردم تصديق و باور ندارند ، اگر چه تو حريص بر اين كار باشى ، و در مورد دعوت ايشان كوشا و در راهنماييشان جدّى و ساعى باشى ، زيرا وقتى مردم نپذيرند حرص و جديت دعوت كننده - سودى ندارد .
« وَ ما تَسْئَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ »
و تو از تبليغ رسالت و بيان احكام شريعت اجر و مزدى از ايشان نخواستهاى كه آن سبب عدم پذيرش آنان شود و مانع ايمان ايشان گردد ، و ضرر و زيانى كه از اين ناحيه متوجه آنان ميگردد سبب كنارهگيرى و سر سنگينى آنان شود . . . و بهر صورت عذرى ندارند .
« إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ »
و اين قرآن جز پند و عبرتى نيست كه براى تذكر همهء مردم آمده و تو اى پيغمبر تنها براى بيم دادن و ترساندن اين مردم بالخصوص نيامدهاى .
« وَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ »
و چه بسا حجتها و دليلهايى در آسمانها و زمين است كه بوحدانيت خداى تعالى گواهى دهد . . . آيههاى آسمانى مانند خورشيد و ماه و ستارگان ، و آيههاى زمينى مانند كوهها و درختان و گياههاى گوناگون و رنگارنگ و احوال گذشتگان و آثار امتهاى پيشين . . .
« يَمُرُّونَ عَلَيْها »
بر آنها گذر كرده و مىبينند و از نزديك مشاهده مينمايند .
« وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ »
ولى از تفكر و انديشه كردن در آنها و پند گرفتن از آنها