3 - 282 ) . آنان را نيز فطحيه مىنامند كه اشاره به عبد اللّه بن جعفر است زيرا او پاى پهن يا سر پهنى داشت و يا منسوب به رهبرشان ، موسوم به عبد اللّه الافطح هستند ( ن . فرق ، ص 65 و الفصول المختاره ، ص 51 - 248 و اختيار ، ص 254 ) .
( 21 ) . ن . فرق ، ص 93 و ق . مقالات ، ص 2 - 111 .
( 22 ) . بداء به معنى ظهور يا شناختى چيزى است پس از آنكه پنهان شده باشد . در واژههاى اعتقادى ، اين عقيدهاى جزمى است كه دربارهء مسئلهء امكان يا عدم امكان تغيير ارادهء الهى درباره موضوعى بحث مىكند . متكلمين معتقدند كه اين امر غير ممكن است ، حتى اگر اغلب هم اتفاق افتاده باشد ، چنانچه براى نمونه ، وقتى امام جعفر صادق ( ع ) اسماعيل را به جانشينى خود بر طبق فرمان الهى تعيين كرد . زيرا وقتى كه اسماعيل در گذشت ، خداوند به امام صادق ( ع ) امر كرد تا امام موسى كاظم ( ع ) را به جانشينى خود برگزيند .
از اينرو به نظر مىرسد كه خداوند تصميم خود را دربارهء اينكه چه كسى جانشين امام ششم بوده ، تغيير داده است . ولى در حقيقت ، علم لا يزال الهى هرگز تغييرپذير نيست . بنابراين آئين بداء اين نكته را بيان مىدارد كه حكم غايى خداوند دربارهء چيزى اغلب پس از آنكه اول پنهان و مخفى بوده براى انسان ظاهر مىشود . اين اصل اعلام مىدارد كه خداوند هرگز ارادهء خود را تغيير نمىدهد ، زيرا اين تغيير مستلزم تغيير علم الهى است كه در نتيجه ( العياذ باللّه ) به جهل خداوند و سپس كسب علم او نسبت داده مىشود . بالاخره ، اماميه معتقدند كه خداوند به افراد خاصى اين موهبت را عطا مىسازد كه از اراده غايى او آگاه شوند . بندر ، الف ، عقيدة البداء ، بغداد ، 1976 ، و نيز نامهاى از نويسنده به تاريخ پانزدهم ژانويه 1978 .
( 23 ) . ن . فرق ، ص 99 ؛ اطلاعات شهرستانى در رابطه با اين فرقه گيجكننده است . او مدعى است كه فارس بن حاتم ، نه خواهرش ، از پيروان جعفر كذاب بودهاند ، ولى فارس به دستور امام عسكرى ( ع ) مورد سوء قصد قرار گرفت ( به ملل ، ص 129 ، و اختيار ، ص 524 ، مراجعه فرمائيد ) .
( 24 ) . براى مطالعهء عقيدهء فارس بن حاتم ، فعاليتهاى سياسى او در قزوين و سامرا ، و سوء - قصد به وى ، به اختيار ، ص 8 - 522 مراجعه كنيد ، نجاشى ، ص 238 ، ت . الغيبه ، ص 238 .
( 25 ) . نوبختى و قمى متذكر مىشوند كه گروهى معتقد بودند كه جعفر پس از امام عسكرى ( ع ) نه با وصايت برادر كه با وصايت پدر امام بوده است . از اينرو آنان را عقيده بر اين بود كه قبول امامت امام عسكرى ( ع ) ناروا بوده و مردم بايد به امامت جعفر رجوع كنند ( ن . فرق ، ص 3 - 82 ، ق . مقالات ، ص 1 - 110 ، الفصول المختاره ، ص 259 ) .
( 26 ) . براى بررسى اين حديث به الكافى ، ج 1 ، ص 6 - 285 ، ت . الغيبه ، ص 146 ، مراجعه فرمائيد .
( 27 ) . ن . فرق ، ص 79 ، محمد بن عبد الرحمن بن قبه ، الانصاف فى الامامه ، به نقل از كمال ، ص 55 .
( 28 ) . كمال ، ص 3 - 51 .
( 29 ) . همانجا ، ص 511 ، بحار ، ج 53 ، ص 1 - 190 .
( 30 ) . ق . مقالات ، ص 3 - 112 ، ن . فرق ، ص 9 - 88 ، ابن قبه ، مأخذ مذكور ، به نقل
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 129
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص١٢٩