گروه نهم حكما و پزشكان كشور اندلس 1
يگانه مرجع طبى مردم اندلس كتابى بود كه آن را : « ابريشم » 2 مىناميداند ، و معنى آن : « المجموع ، يا : الجامع » مىباشد ، و آن را از كتابهاى مسيحيان به عربى ترجمه كرده بودند ، و در روزگار فرمانروائى الناصر عبد الرحمن بن الحكم 3 چند تن از پزشكان مسيحى در اندلس به كار طبابت اشتغال داشتند ، اما پزشكان مبرزى نبوده ، و در علوم طب ، فلسفه و هندسه چندان بصيرتى نداشتهاند .
تا اينكه در روزگار خلافت امير محمد 4 اين پزشكان ظهور كردند مانند :
شرح
( 1 ) - صاعد اندلسى در طبقات الامم خود اين مقدمهء را از ابن جلجل گرفته و آن را با اندك تصرفى نقل كرده است .
( 2 ) - ابريشم ( بسين و شين بىنقطه و بانقطه ) ، و اينكه در الطبقات ( ايرشيم ) نوشته غلط است . و ابريشم در لغت بمعنى حرير مىباشد ، اما در نزد مؤلفان مفردات طبى ابريشم نوعى از داروهاى قلبى است ( قانون 136 و مفردات ابن البيطار 1 : 7 ) ، ابن جلجل در اينجا مىگويد مرجع و اعتماد پزشكان اندلس بر اين كتاب بوده و اين كتاب از كتب نصارى ترجمه شده است .
اما كلمهء : « ابريشم » - بسين يا شين مطابق لهجهء اندلسىها معرب كلمهء يونانى است كه معادل آن بلاتينىAphorismiو معنى آن : « الفصول » مىباشد ، و اين نام كتاب مشهور ابقرات بوده است ، و اين امر دليل است بر اينكه كتاب ابقرات در مشرق به زبان عربى ترجمه شده ، و ترجمه آن را « الفصول » ناميدهاند ، و اين درست ترجمهء نام اصلى يونانى آن مىباشد ، پس از آن به زبان لاتين ترجمه شده و از لاتين دوباره در اندلس به عربى ترجمه شد ، اما در اين ترجمهء دوم بجاى الفصول نام اصلى لاتينى آن را معربا بر آن نهاده و در ترجمهء احوال يحيى بن اسحاق - كه در صفحه 100 اين كتاب خواهد آمد - گفته مىشود كه وى در علم طب مطابق آراء روميان كناشى