33 - اسحاق بن سليمان الاسرائيلى 1
وى از مردم مصر است . و در آغاز كار چشمپزشك بود ، در شهر « قيروان » اقامت نموده و ملازمت و شاگردى اسحاق بن عمران را اختيار كرد ، و بوسيله علم طب عبيد إله شيعى 2 را بسيار خدمت كرد ، پزشكى سخندان و زبانآور و نكته سنج بود ، يكصد و اند سال زندگانى كرد ، هرگز زن نگرفت ، و فرزند بر جاى نگذاشت . تاليفاتى دارد هركدام در باب خود يكتا است ، و كسى پيش از او چنان كتابهائى ننوشته است مانند : « كتاب البول » 3 و آن كاملترين و جامعترين كتابى است كه تا كنون در چنين موضوع نوشته شده ، در اين كتاب آراء همه پزشكان پيشين را تخطئه كرده است : « كتاب الحميات » 4 « كتاب الغذاء و الدوآء » 5
در علوم فلسفه نيز تأليفاتى دارد از آن جمله است : 6 كتاب « بستان الحكمة » « كتاب الحدود » 7 « كتاب المنطق » 8 « كتاب الترياق » 9
به او گفتند : آيا شادمان مىشوى اگر تو را فرزندى باشد ؟ پاسخ داد : از زمانى كه كتاب الحميات را پايان يافته و از آن خود ديدم بيشتر شادمان نمىشوم ، يعنى نام او بكتاب الحميات بيشتر برجاى مىماند تا به فرزند .
شرح
( 1 ) - ابو يعقوب اسحاق بن سليمان الاسرائيلى ، در حدود سال 320 ه بدرود زندگى گفته است .
براى ترجمهء او به كتابهاى زير رجوع شود :
الطبقات ص 88 ، العيون 2 : 36 - 37 ، المسالك ج - 5 - م - 3 ورق 577 - 578 بروكلمان 1 : 235 ، تكملهء 1 : 421 .
( 2 ) - ابو عبيد إله الشيعى : امام ابو محمد عبيد إله المهدى نخستين خليفهء فاطميين در افريقيه كه از سال 296 تا 322 ه خلافت كرد .
ترجمهء احوال او در الطبقات ص 88 ، و در العيون 2 : 36 - 37 .
( 3 ) - كتاب البول : يك نسخهء خطى ازين كتاب در خزانهء تيمورى در دار الكتب المصريه و ضميمهء آن يك نسخه از كتاب الاعضاء الالمه تأليف جالينوس در يك مجلد به شماره 311 طب موجود است .