شرح
را تهيه نموده و آنها را بزبانهاى سريانى و عربى ترجمه كرده است - دربارهء كتاب البرهان جالينوس مىگويد : هيچكس نسخه كامل يونانى كتاب البرهان جالينوس را بدست نياورده است و او براى بدست آوردن اين كتاب ببلاد الجزيره ، شام و مصر شتافت و تا به شهر اسكندريه رسيد ، و چيزى از از اجزاء اين كتاب را نيافت تا اينكه در شهر دمشق قريب نيمى ازين كتاب را آن هم بصورة مقالات ناقص و پراكنده پيدا كرد ، آنگاه وى مىگويد كه چگونه اين مقالات را بزبانهاى سريانى و عربى ترجمه كرده است . . . ( به العيون 1 : 100 ، و الاخبار 131 ، و الفهرست 291 مراجعه كنيد )
( 45 ) - نام اين كتاب در مراجع و مصادر نيامده ، بلى يعقوبى ص 95 مىگويد : « كتاب فى فرقة اصحاب الحيل » .
( 46 ) - در العيون و الاخبار : « العسرة » ، نام اين كتاب در فهرست كتب جالينوس در اين مراجع ذكر نشده است ، تنها قفطى و ابن ابى اصيبعه در مورد نقل اين حكايت از ابن جلجل نام آن را ياد كردهاند .
( 47 ) - نام اين كتاب در فهرست تأليفات جالينوس در مصادر و معاجم ذكر نشده است ، بلى قفطى و ابن ابى اصيبعه ضمن نقل اين حكايت از ابن جلجل از آن ياد كردهاند ، و در ( العيون 1 :
18 ) ضمن سخن دربارهء : « كتاب الادوية المركبة » تأليف جالينوس مىگويد : اين كتاب به دو قسمت منقسم شده است ، قسمت اول آن معروف به كتاب : « قاطاجانس » مىباشد ، و اين كلمه معادل دو كلمهء يونانى :( Kata Veos )مىباشد كه معنى آن : ( گوناگون )
« بحسب الاجناس » مىشود ، پس بنابراين نام كامل كتاب مىشود : « تركيب الادوية بحسب الاجناس » ( بحاشيه 23 ص 112 نگاه كنيد .
( 48 ) - اين كلمه در العيون و الاخبار و در بيشتر كتب مفردات طبى : بصورة « قلقطار » ، نوشته شده است ، اما ابن جلجل : در اينجا و در شرح نامهاى عقاقير ص 17 : « الخلقطارى » - نوشته است و اين كلمه بدين شكل باصل يك كلمهء يونانى آن يعنى : ( خلكاتاروس ) نزديك تر است ، و اين كلمهء از كلمهء يونانى قديم تحول يافته ، زيرا حرف اول اين كلمهء ( ( خاء ) تلفظ مىشود نه ( قاف ) ، اين مادهء معدنى نامهاى ديگرى نيز دارد از جمله : ( قلقديس ) ، ( قلقند ) ، و اين ماده همان ( زاج ) معروف است كه انواع گوناگون آن مانند : زاج احمر ، اصفر ، اخضر ، ازرق مىباشد و زاج ازرق - كات كبود - امروزه آن را : « سلفات مس » مىگويند براى اطلاع از ماهيت آن و كيفيت ساختن و فوائد آن به كتاب « قانون ص 167 ، و ابن اليطار 3 : 148 - 152 ) مراجعه شود .
( 49 ) - در عيون و الاخبار : « لمنوس » و درست اين نام همين است اين جزيره در روزگارهاى قديم بساختن « طين المختوم » مشهور بوده است . جالينوس درباره سفر خود به دو جزيرهء لمنوس و قبرس براى ديدن طين المختوم شرحى بيان داشته است به كتاب مفردات ابن البيطار ( 2 : 149