شرح
هروسيوس مورخ رومانى ، و از تاريخ ابن العميد ، آورده است . و نيز ابن خلدون در ج - 1 - ص 119 تاريخ خود اين داستان را نقلا از ( يوسيفوس ) ابن كريون روايت كرده است ، و نيز بترجمهء عبرانى تاريخ يوسيفوس يهودى ص 49 - 51 رجوع شود
و همين ترجمهء يونانى توراة را حنين بن اسحاق به زبان عربى ترجمه كرد ، مسعودى دربارهء اين ترجمهء عربى مىگويد : « بيشتر مردم اين ترجمه را درستترين و صحيحترين ترجمههاى توراة مىدانند » - التنبيه - ص 98 .
( و اينكه ابن جلجل در اينجا نام « يرونم الترجمان » را بميان آورده است گويا وى ميانهء موضوع ترجمهء عهد قديم بيونانى و ترجمه كتاب مقدس از عربى به زبان لاتين خلط كرده است ، ترجمهء لاتين عهد قديم توسط يرونم الترجمان در سال 405 ميلادى بپايان رسيده است ( به حاشيه 5 از ص 55 رجوع شود )
( 6 ) - قفطى در : « الاخبار » اين عبارت را در اينجا افزوده است : « و اين ترجمه را حنين بن اسحاق از يونانى به عربى برگردانيده است »
( 7 ) - اين سخن مبنى بر اشتباه است ، زيرا مؤلف ميانهء پادشاه بطلميوس و بطلميوس فلاوديوس ( القلوذى ) صاحب « كتاب مجسطى » خلط كرده است ؟ براى آنكه بطلميوس قلوذى در قرن دوم پس از ميلاد در شهر اسكندريه مىزيسته است و خودش در كتاب خود ( مجسطى » زمان و عصر زيست خود را بدقت تعيين كرده است ، چه وى در كتاب مجسطى مىگويد : « وى يكصد و شصت و يك سال پس از زمان سلطنت اغسطس قيصر متوفى بسال 14 ميلادى مىزيسته است ، قفطى به اين اشتباه و خلط توجه كرده است ، و در كتاب اخبار الحكماء عصر هريك از دو تن بطلميوس را بدقت معين كرده است ( الاخبار 95 - 96 - 99 ) ، و نيز ابن خلدون در مقدمهء تاريخ خود ص 488 با توجه به اين نكته دو تن بطلميوس و دو عصر مختلف را كه مىزيستهاند تعيين نموده است .
و « مجسطى » كتابى است در علم هيئت و نجوم ، و حركات كواكب و افلاك ، ترجمهء عربى اين كتاب در سيزده مقاله است ، نخستين كسى كه بترجمهء اين كتاب از يونانى به عربى همت گماشت يحيى بن خالد برمكى متوفى بسال 190 ه . مىباشد ، و پس از آن در محافل علمى شهرت يافته ، و دانشمندان آن را مورد توجه قرار داده ، در مسائل مشكلهء علم الفلك بدان مراجعه كرده آن را شرح ، تفسير ، تحرير و مختصر كردند ( به فهرست ص 268 - 267 ، كشف 2 : 1594 - 1596 ، التنبيه ، 112 نگاه كنيد . و تاريخ يعقوبى دربارهء ابواب و مقالات آن به تفصيل سخن رانده است .
نام درست اين كتاب در زبان يونانى : « مجال سنطاكسيس » مىباشد ، يعنى : سازمان بزرگ ، و اين كلمه در زبان عربى به ( المجسطى ) ترجمه شده است : بىگمان اين ترجمه از كسى