مىشد . شايان ذكر است كه زيادى پول باعث شده بود كه شمرده نشود بلكه وزن شود ، مىگفتند : اين شش يا هفت هزار قنطار طلاست . « 1 »
متأسفانه اين پول فراوان در جهت بهبود زندگى مسلمين خرج نمىشد و براى از بين بردن فقر و محروميتزدايى به مصرف نمىرسيد ، بلكه بيشتر اين پول خرج حكام و وزرا و فرزندان و خويشاوندان و اطرافيانشان و در راستاى اميال و آرزوهاى آنها مىشد . آنان براى شبهاى سرخ پولهاى غير قابل شمارش صرف مىكردند به طورى كه خوانندگان و بازيگران و هرزگان صاحب ثروت بىحسابى شدند .
( 1 )
اسراف و تبذير
حكام عباسى آن قدر ولخرج بودند كه پول مسلمين را براى اميال و آرزوهاى خود خرج مىكردند . براى نمونه مأمون وقتى در دمشق در مضيقهء مالى قرار گرفت سى ميليون درهم از مال خراج را براى او بردند . پس دستور داد بيست و چهار ميليون درهم آن را بين اصحابش تقسيم كنند و بقيه را خرج سربازانش نمود . « 2 »
تلف كردن اموال مسلمين نزد حكّام عباسى شيوهاى مرسوم بود . براى مثال مهدى پاركى را ساخت و پنجاه ميليون درهم خرج آن كرد . متوكل براى قصرش معروف به « الماحوزه » پنجاه ميليون درهم ، و براى قصر ديگرش معروف به « عروس » سى ميليون درهم ، و براى « البهو » بيست و پنج ميليون درهم هزينه كرد . شابشتى مىگويد : متوكل چون صاحب ذوق و انس بود خودش را وقف سرگرمى ساختن شانزده قصر مجلل در سامرّاء كرده بود و
هامش
( 1 ) حياة الامام موسى بن جعفر ( ع ) .
( 2 ) تاريخ ابن الاثير ، ج 6 ، ص 433 .