سيبويه نظر كنيم آن را كار حساب شده و كوشش بزرگى مىيابيم . حتى متأخرين گفتهاند : اين لا بد نتيجهء زحمات همكارى بسيارى از علماست مانند قانون ابن سينا . « 1 »
همان گونه كه بصره مركز مهمى براى علم نحو بود مدرسهاى براى علم تفسير قرآن كريم هم بود و از علماى بارز در اين فن ابو عمرو بن العلاء بود .
علاوه بر اين ، بصره مدرسهء علم عروض و لغت بود و متخصص در اين دو علم خليل بن احمد صاحب كتاب العين است و او كسى است كه اولين معجم لغوى را در زبان عربى وضع كرد . « 2 »
اين قسمتى از مظاهر زندگى علمى و فرهنگى در آن زمان بود و امام رضا عليه السلام پيشواى اين حركت علمى بود . بنا بر اين فقها و علما دور او را گرفته بودند تا از علوم سرشارش استفاده كنند ، همان طورى كه جلساتى در كاخ عباسيان برگزار مىشد و مأمون بزرگان علما را براى امتحان امام رضا عليه السلام در آنجا دعوت مىكرد اما آنها وقتى كاخ را ترك مىكردند به فضل و برترى علمى آن حضرت اذعان نموده و از علوم سرشار او تعجب مىكردند و توانايى علمى او را متذكر مىشدند .
( 1 )
زندگى اقتصادى
اسلام مبارزهء بزرگى را عليه فقر شروع كرده زيرا آن را مصيبت مخرّبى مىداند كه بايد از زندگى جامعه حذف گردد ، و از اين رو بر حكام مسلمين واجب است كه اقتصاد را براى افزايش درآمد افراد گسترش داده و رفاه را در بين مردم توسعه دهند . از جمله چيزهايى كه اسلام به آن توجه دارد گسترش
هامش
( 1 ) تاريخ الفلسفة فى الاسلام ، ص 39 .
( 2 ) حياة الامام محمد الجواد ، ص 192 .