او را جمع نكرديم . همين اندازه كه به تو گفتيم ، براى پند گرفتن و نيك انديشيدن كفايت مىكند و خدا يار تو و يار ما در ارشاد و توفيق ما باشد . » « 1 »
اين سخنان امام عليه السلام شامل استدلال زيادى از ابديت خالق بزرگ مبدع و سازندهء همهء چيزهاى مختلف است ، و شامل بعضى اسماء خداى متعال است و اينكه گرچه آنها بر انسان اطلاق مىشوند در معنى فرق مىكنند . اطلاق آن بر خدا غير از اطلاق آن بر انسان محتاج به خداى متعال است در همهء زمينهها و حالات . و قابل ذكر است كه اين رساله را كلينى نقل كرده كه مستند نيست و مرسل است .
( 1 )
خالق منزّه از مكان است
خالق متعال دور است از مكان و زمان كه از ضروريات همهء موجودات است كه در هستىشان به خداى متعال وابستهاند . مردى از ما وراء النهر بلخ ( عبورى ) به نزد امام رضا عليه السلام آمد و گفت : من سؤالى از تو دارم . اگر جواب تو مانند آن باشد كه من قبلا مىدانستم به امامتت معتقد مىشوم .
امام پاسخ داد : بپرس هر چه دوست دارى .
آن مرد از امام پرسيد : راجع به خدايت به من بگو كه از چه زمانى و چگونه ( در چه وضعى ) وجود داشته و بر چه اعتماد داشته است ؟
امام با رساترين كلام و دليل پاسخ او را داد و فرمود : يقينا خداى متعال « جا » را تعيين كرده بدون محليّت ، و « چگونه » را به وجود آورده بدون چگونگى ، و او بر قدرتش اعتماد دارد .
خداى متعال كسى است كه مكان و زمان را خلق كرده است و آن دو از
هامش
( 1 ) اصول كافى ، ج 1 ، صص 120 - 123 .