چنين است ظهور خدا بر اشياء . و وجه ديگر او ظاهر هست براى كسى كه قصد دارد او را بيابد . او بر جويندهاش مخفى نيست و هيچ چيز از او مخفى نيست . او مدبر هر چيزى است كه آفريده است . پس چه چيز ظاهرتر و واضحتر از خداى تبارك و تعالى است ؟ زيرا به هر طرف نظر كنى مخلوقات شگرف او از چشم تو مخفى نيست . حتى در درون خودت آن قدر آثار او هست كه تو را بىنياز مىكند ، اما دربارهء ما ظاهر بنفسه آشكار است و حد و محلش معلوم است . بنابراين در اينجا نيز نام مشترك است و معنى اختلاف دارد .
( 1 ) خدا باطن است نه به اين معنى كه داخل در اشياء است يا اينكه در عمق آنهاست ، بلكه به معنى اين است كه عملش ، قدرتش و تدبير نفوذش در داخل هر چيزى هست . درست مانند شخصى كه مىگويد من به عمق مطلب رسيدم ، يعنى من آن را تجربه كردم و همهء اسرار پنهانش را مىدانم . و ليكن براى ما باطن به معنى ناپديد شدن چيزى در داخل بعضى چيزهاى ديگر است . اينجا دوباره نام بين ما مشترك است و لكن در معنى كاملا فرق مىكند .
خدا قاهر ( قادر مطلق ) است نه به معنى مشورت و كوشش دردناك و زورورزى و تدبير و ديپلماسى و دسيسه بازى ، آن گونه كه آفريدههايش در به دست آوردن قدرت عليه يكديگر به كار مىبرند كه غالب شوند . مغلوب آنها گاهى پيروز مىشود و پيروز آنها گاهى مغلوب . اما خداى تبارك و تعالى قاهر است به معنى اينكه هر چيزى كه او آفريده است لباس خوارى و زبونى پوشيده و در برابر خالقش حقير است و هيچ ممانعتى در برابر خواست او نمىتواند انجام دهد و حتى به اندازهء يك چشم به هم زدن از نظر او غايب نيست و هرگاه بگويد : « باش » ، پس هست . و قاهر در ميان ما آن طورى است كه قبلا بحث كرديم و شرح داديم . بنابراين اينجا نيز نام مشترك است و در معنى كاملا فرق مىكند . همچنين همهء اسماء يكسان است گرچه ما همهء نامهاى
حياة الامام علي بن موسى الرضا ( ع ) ( پژوهشى دقيق در زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 424
مساهمون: الشيخ باقر شريف القرشي
ص٤٢٤