بود كه ائمّه عليهم السّلام همواره از عدم وجود آن شكوه داشتند ، امّا پايگاه سست و نااستوارى كه افراد آن را ايمان مشتركى گرد هم مجتمع نساخته و وسيله و هدف آنها را وحدت نداده است ، هرگز نمىتواند پايگاه جوشش انقلاب و مبدء جنبش و قيام باشد و حركت آن از پيش محكوم به هزيمت و شكست است .
كافى است در اين باره به دوران ناآرام خلافت امير المؤمنين علىّ عليه السّلام اشاره كنيم ، كه با اين كه حكومت آن حضرت بر سرتاسر قلمرو اسلام بجز شام كه زير سلطه معاوية بن ابى سفيان بود ، استيلا داشت معذلك آنچه معاويه را به مقاومت برمىانگيخت و در برخى موارد پيروزى مىداد ، داشتن پايگاهى بود كه افراد آن از نظر فكر و هدف همسويى و وحدت داشتند ، امّا پايگاه مردمى امام عليه السّلام پراكنده و جدا از هم بود ، و افراد آن غير منسجم و از نظر تفكّر و هدف ناهماهنگ بودند و شايد شكستى كه بر اثر قبول حكميّت بر لشكريان امام عليه السّلام واقع شد ، دليلى كافى بر صدق اين مدّعا باشد ، همچنين ناكامى قيام امام حسن عليه السّلام پس از شهادت پدرش ، براى مقابله و جنگ با معاويه كه به صلح انجاميد ، سببى جز اين نداشت كه در ميان مردم چنين پايگاه كه از وحدت فكر و هدف برخوردار باشد ، و آن حضرت بتواند به يارى آن به اصلاح موقعيّت بپردازد موجود نبود ، و ما اين موضوع را در كتاب خود به نام « صلح الامام الحسن » به روشنى بيان كردهايم .
مسؤوليّت ائمّه عليهم السّلام بيدار كردن مردم است
بنابراين با توجّه به آنچه گفته شد نمىتوانيم مسؤوليّت خوددارى از قيام و دست بازداشتن از جنبش و شورش بر ضدّ حكومتهاى ستمپيشه را متوجّه ائمّه عليهم السّلام گردانيم ، يا اين كه آنها را به عدم وجود كفايت لازم براى تصدّى مهامّ امور و به دست گرفتن زمام حكومت منتسب سازيم ، يا اين كه بگوييم : رسالتى كه آنها داشتهاند تنها زعامت و پيشوايى روحانى بوده است ، بدون اين كه داراى ويژگيهاى ضرورى براى رهبرى قدرت و زمامدارى مردم زمان خود باشند ، بلكه بر خلاف اين تصوّرات مسؤوليّت ائمّه عليهم السّلام اين بوده است كه در ميان مردم گروهى را كه از هدايت و آگاهى برخوردار ، و به منزله پايگاهى استوار و هشيار براى نشر صلاح و ارشاد در ميان امّت باشند ، به وجود آورند كه اين هم زمانى براى آنها امكانپذير بوده است كه براى هدايت و ارشاد طبقات مختلف