مردم از آزادى عمل برخوردار باشند .
سختگيرى خلفا نسبت به ائمّه عليهم السّلام
خلفاى همزمان ائمّه عليهم السّلام اعمّ از امويها و عبّاسيها همواره مىكوشيدهاند ، اين چنين آزادى عمل را از امامان عليهم السّلام بگيرند ، و آنها را در محدودهاى محصور ، و كليّه حركات و سكنات آنان را دقيقا بازرسى كنند ، و همگى اعمال و رفتار آنها را تحت مراقبت و جاسوسى قرار دهند ، تا آن جا كه اگر كسى مذهب خود را به ائمّه عليهم السّلام نسبت مىداد ، عمل او جنايت بزرگى به شمار مىآمد و مورد عقوبت و كيفر قرار مىگرفت ، و كشته و يا تبعيد مىشد ، و اين فشار و تضييق به قدرى بالا گرفت كه پيروان مخلص ائمّه عليهم السّلام مذهب و رابطه خود را پوشيده مىداشتند ، و از اظهار امر آنان هراسناك بودند ، و اگر براى يكى از امامان عليهم السّلام مجالى فراهم مىشد كه امامت خود را آشكار كند ، چون بر جان او بيمناك مىشدند ، و خطر را متوجّه او مىديدند ، درخواست مىكردند كه از دعوت آشكارا خوددارى فرمايد ، چنان كه از امام رضا عليه السّلام هنگامى كه پس از پدرش امامت خود را علنى اظهار فرمود اين درخواست را كردند .
ائمّه عليهم السّلام از نهضتهاى علويان در برابر حكومت امويان و عبّاسيان كه با دوران زندگى آنان همزمان بود ، تجربه فراوان داشتند ، و چنان كه مىدانيم اگرچه برخى از اين جنبشها توانست بر بخش وسيعى از سرزمينهاى اسلامى استيلا يابد ، مانند قيام محمّد و ابراهيم فرزندان عبد اللّه بن الحسن ولى اكثر اين نهضتها به شكست و هزيمت انجاميد .
نهضتهاى علويان مورد تأييد ائمّه عليهم السّلام بود
ائمّه عليهم السّلام جنبشهاى علويان را به طور ناآشكار تأييد مىكردند ، و اين حركتها را وسيلهاى براى بيدارى وجدان عمومى و قيام آنها بر ضدّ نظام ستمگر حاكم مىدانستند .
چنان كه از امام كاظم عليه السّلام نقل شده كه هنگامى كه پسر عمّش حسين بن على معروف به قتيل فخّ « 1 » براى توديع نزد آن حضرت آمد ، امام عليه السّلام به او فرمود : اى پسر عمّ ! تو كشته
هامش
( 1 ) - مقاتل الطالبيين ص 443 .