وَ إِذا مَرِضْتُ
و چون بيمار شوم
فَهُوَ يَشْفِينِ
پس او مرا شفا دهد از امام جعفر صادق رضى اللّه عنه ، منقولست كه چون بيمار شوم به گناه او شفا دهد مرا به توبه ، سلمى قدس سره فرمود كه مرض به رؤيت اغيارست و شفا بمشاهده انوار واحد قهّار در بحر آورده كه بيمارى بتعلقات كونين است و شفا بقطع تعلق ، و آن وابسته بجذبه عنايتست كه چون دررسد سالك را از همه منقطع ساخته به يكى پيوند دهد يعنى به شربت تجريد از مرض تعلقش باز رهاند بيت
چه گويمت كه چه خوش آمدى مسيح صفت * به يكنفس همه درد مرا دوا كردى
وَ الَّذِي يُمِيتُنِي
و آن كسى كه بميراند مرا در دنيا بوقت انقضاى اجل
ثُمَّ يُحْيِينِ
پس زنده گرداند مرا در آخرت براى محاسبه و مجازات امام ثعلبى گفته كه بميراند بعدل و زنده گرداند بفضل و گفتهاند اماتت به معصيت است و احيا به طاعت يا اماتت بجهل است و احيا بعلم يا اماتت بحمق است و احيا بعقل يا اماتت بطمع است و احيا به قناعت يا اماتت بنا بر پرهيزگاريست و احيا بورع يا اماتت بفراق است و احيا بتلاق در حقايق سلمى آوردهست كه بميراند مرا از نفس من و زنده گرداند مرا به خود و نزد بعضى محققان اماتت و احيا بخوف و رجاست يا به غفلت و ذكر يا باستتار و تجلى و صاحب بحر فرموده كه بميراند مرا از اوصاف بشريه و زنده سازد باخلاق روحانيه و يا بميراند از سمات روحانيت و زنده گرداند بصفات ربانيت و حقيقت آنست كه بميراند مرا از انانيّت من و زنده سازد به هويّت خود كه حيات حقيقى عبارتست از ان بيت
نجويم عمر فانى را توئى عمر عزيز من * نخواهم جان پرغم را توئى جانم بجان تو
وَ الَّذِي أَطْمَعُ
و آنكس كه طمع مىدارم
أَنْ يَغْفِرَ لِي
آنكه بيامرزد مرا
خَطِيئَتِي
گناهان مرا
يَوْمَ الدِّينِ
روز جزا اسناد گناه به خود با وجود عصمت نبوت كسر نفسست و تعليمست مر امت را و در تلخيص آورده كه مراد خطاياى امت محمد ص است صلى اللّه عليه و سلّم كه حضرت خليل عليه السلام از ملك جليل استدعاى غفران آن نموده
رَبِّ هَبْ لِي
اى پروردگار من ببخش مرا و عطا كن
حُكْماً
كمالى در علم تا به آن مستعد خلافت حق و رياست خلق گردم
وَ أَلْحِقْنِي
در رسان مرا بسبب توفيق كمال عقل
بِالصَّالِحِينَ
به شايستگان راه و برگزيدگان درگاه
وَ اجْعَلْ لِي
و بگردان براى من
لِسانَ صِدْقٍ
زبان راست يعنى ثنائى نيكو
فِي الْآخِرِينَ
در ميان پسآمدگان يعنى جارى كن ثناى نيك نامى و آوازهء من بر زبان كسى كه از پس من آيد و اين دعا بعز اجابت رسيده چه جميع امم از مجوس و يهود و نصارى و اهل اسلام ثناى حضرت خليل الرحمن عليه السلام مىگويند و گفتهاند مراد از لسان صدق مرد صادق است و معنى آيت اين كه ظاهر كن براى تجديد اصل دين من راستگوئى در آخرين امتان و مراد حضرت رسالتپناه باشد صلى اللّه عليه و سلّم
وَ اجْعَلْنِي
و بگردان مرا
مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ
از وارثان بهشت پرنعمت يعنى مرا از آنها دار كه در منازل بهشت نزول مىكنند
وَ اغْفِرْ لِأَبِي
و بيامرز پدر مرا يعنى ايمان روزى كن تا او آمرزيده شود
إِنَّهُ كانَ مِنَ الضَّالِّينَ
به درستى كه او هست از گمراهان
وَ لا تُخْزِنِي
و رسوا مساز مرا
يَوْمَ يُبْعَثُونَ
روز كه برانگيخته شوند مردمان از قبرهاى خود اين دعا تعليم امتان است و الّا انبياء را خوارى و رسوائى نباشد .