برخى مقصود از آن را استناد نكردن به هيچگونه نص مى دانند
ومى گويند : " چيزهايى است كه حق اكتشاف آن به عقل واگذار شده است " .
برخى ديگر ، مقصود از " ارسال " را عدم استناد بر نص خاص مى دانند ، نه
آن كه أصلا نصى وجود نداشته باشد ، بلكه مستند ، نصوص كلى است كه
مى توان از آن استفاده نمود . ( 1 )
تا اين جا تعاريف هر يك از قياس ، استحسان ومصالح مرسله را بيان
كرديم .
اما از نظر حجيت بايد گفت حجيت هر يك از قياس ، استحسان
ومصالح مرسله محل اشكال است ، ودر واقع ، استدلال هايى كه بر صحت
آنها به طور مطلق شده است ، مخدوش مى باشد .
عده اى از محقق ترين علماى أهل تسنن نيز حجيت آن ها را
نپذيرفته اند ، زيرا همهء اين عناوين در يك امر مشتركند وآن " پيروى از غير
علم " است كه در قرآن كريم از آن نهى شده است ، حتى اگر موجب ظن
باشد . آيات زير روشن ترين دليل بر بطلان تبعيت از غير علم است :
خداوند متعال مى فرمايد :
* ( لا تقف ما ليس لك به علم ) * ، ( 2 )
وهرگز از آنچه كه علم ندارى ، پيروى مكن .
قرآن كريم در جاى ديگر مى فرمايد :
* ( إن يتبعون الا الظن وإن الظن لايغنى من الحق شيئا ) * ، ( 3 )
هامش
1 . ر . ك : محمد تقي حكيم ، الأصول العامة للفقه المقارن ، الباب الأول ، القسم السابع ، الطبعة الأولى ،
دارالاندلس ، ص 381 .
2 . الاسراء ، آيهء 36 .
3 . النجم ، آيهء 28 .