استحسان : براي استحسان نيز تعاريف متعددى ذكر كرده اند كه به
سه مورد اشاره مى شود :
الف - تعريف نخست :
صدور حكم من المجتهد به مجرد كونه مستحسنا عنده ،
صادر شدن حكم از مجتهد ، فقط به خاطر آن كه به نظر أو خوب است .
ب - تعريف دوم :
دليل ينقطع في نفس المجتهد ويقصر عنه عبارته ،
دليلي كه در انديشهء مجتهد مانده وعبارتش نسبت به آن نارساست .
ج - تعريف سوم :
عدول من حكم الدليل إلى العادة لمصلحة الناس ،
عدول كردن از حكم دليل ، به عادت ، براي رعايت مصلحت مردم ( 1 ) .
مصالح مرسله : در تعريف مصالح مرسله بايد مقصود از دو كلمه
" مصالح " و " مرسله " را بدانيم . گفته اند : " مقصود از مصلحت محافظت بر
مقصود شرع است " . همچنين گفته اند : " مراد از " مصالح " در اينجا ، سببي
است كه مؤدى به مقصود شرع شود ، خواه عبادت باشد وخواه عادت .
هدف از " عبادت " آن چيزى است كه شارع آن را به جهت حق خود
مى خواهد ومراد از " عادت " آن چيزى است كه شارع آن را براي نفع
بندگان ونظم زندگى وأحوال آنان خواسته است " .
واما در مقصود از " مرسل " بودن ، بين قائلين به آن اختلاف است .
هامش
1 . تجريد الأصول ، ص 91 .