تنبيه يازدهم : تأييد نظر مختار در معناى حديث
شيخ انصارى قدس سره در بعضى از كلماتش « 1 » ، اشكال و جوابى را از بعضى معاصرينش « 2 » نقل كرده كه خوب است ما آن را در اينجا ذكر نموده و مورد بحث قرار دهيم ، زيرا تأييدى است بر قول مختار ما در معنى قاعده .
حاصل اشكال اينكه : چگونه مىتوان براى رفع تكاليف ضررى ، مثل وجوب حج و روزه و وضو - هنگامى كه از انجام آنها ضررى حاصل مىشود - به قاعدهء « نفى ضرر » استدلال كرد ، در حالى كه ضرر چيزى است كه در مقابل آن نفعى دنيوى يا اخروى حاصل نشود ، ولى ما از عموميّت امر به اين تكاليف در موارد ضرر ، مىفهميم كه اين تكاليف عوض دينى يا دنيايى دارد كه بر ضرر آن مىچربد ، پس بنابراين ضررى وجود نخواهد داشت ( در نتيجه نمىتوان با قاعدهء « لا ضرر » تكليف را برداشت ) .
هامش
( 1 ) . شيخ انصارى ، در « رسائل فقهية » ، ص 120 : « [ التنبيه ] الثالث ، ذكر بعض المعاصرينجوابا عن إيراد أورده على الاستدلال بنفى الضرر لرفع التكاليف الثابتة بعموم أدلّتها فى مورد الضرر ، مثل وجوب الحجّ والصلاة والوضوء و . . . » .
( 2 ) . فاضل نراقى قدس سره در « عوائد الأيّام فى بيان قواعد الاحكام » ، ص 56 ؛ العائدة الرابعة ، البحثالسادس .