تنبيه دهم : در ضرر حكم ، فرقى بين مكلّف به حكم و غير آن نيست
اگر به واسطه تكليف بعضى از مكلّفين ، ضررى بر غير اين مكلّفين وارد شود ، مانند زن شيردهى كه شير كمى دارد ، و روزه گرفتن او به بچه ضرر وارد مىكند ؛ و همچنين روزه گرفتن براى زن حاملهاى كه پا به ماه است ؛ آيا صحيح است كه به دليل نفى ضرر ، وجوب روزه را از آنها برداريم ؟ همانگونه كه - بنا بر قول كسانى كه « لا ضرر » را دالّ بر نفى احكام ضررى مىدانند - وجوب وضو و غسل ضررى ، با دليل نفى ضرر برداشته مىشود ؛ ظاهر اين است كه مىتوان چنين كارى كرد ، زيرا دليل نفى ضرر ، عام است ، و بنا بر قول اين افراد آنچه نفى مىشود احكام ضررى است ، و معلوم است كه حكم روزه در اينجا ضررى است هرچند ضرر به فرزند باشد ، و دليلى نداريم بر اينكه ضرر ناشى از حكم ضررى بايد به خصوص مكلّف متوجّه شود .
بلكه بعيد نيست كه بنابر مختار ما نيز - كه عدم جواز نفى وجوب وضو و روزه ضررى به واسطه قاعدهء نفى ضرر بود - وجوب را از چنين روزهاى نفى كنيم ؛ چرا كه روزه او در اين حال اضرار به فرزند است ، و شارع اضرار مردم به يكديگر را در عالم