بدانند كه بايد مستمر و بدون توقّف در تسبيح باشند به همه حالات كه هيچ وقفه در كارشان نباشد .
تنوير المقباس : يعنى براى خدا نماز مىگزارد . و بعضى گفتهاند : يعنى خدا را ياد كرده است .
« ما فِي السَّماواتِ - الخ » 1 مجمع : موجودات عاقل بدل و زبان تسبيح حقّ مىكنند . و تسبيح ديگر موجودات همان دلالت وجودى آنها است بر توحيد خداوند و صفات او كه نه آفريدگان مانند اويند و نه او مانند ايشان و اين حقيقت را خداوند تسبيح آنها ناميده است . و ابو زيد از مردم حجاز نقل كرده است كه « ما » را بمعنى « من » استعمال كردهاند و چون آواز تندى مىشنيدند مىگفتند « سبحان ما سبّحت له » يعنى پاكيزه است آنكه پاكيزه اش ، شمردهاند پس ممكن است مقصود در آيه آدمى و فرشته باشد .
تأويلات : يعنى هر آفريده بواسطه ى وابستگى بحقّ و بقاء و دوام نوع موجودات مىنماياند كه خداوند از اندازه ممكنات منزّه است و امكان يعنى شايد بود يا نبود ، در او راه ندارد و فناپذير نيست .
فى ظلال القرآن : معنى اين جمله همان است كه حقّ فرموده است و هيچ تأويل و تعديل در آن راه ندارد . و ما از اين جمله بايد بپذيريم كه هر چه به آسمان و زمين است داراى روحى است رو بآفريدگار و تسبيح گوى او چه همين تصديق و پذيرش نزديكتر تصوّرى است از اين جمله كه روايات صحيح نيز همين را درست شمرده است همچنانكه بهنگام صفا و روشنائى دلها و وابستگى به حقيقت نهفته ى در همه چيز تجربه و وجدان آدمى آن را در مىيابد و درست مىداند .
ابو الفتوح : يعنى كارهاى خدا كه در آسمان و زمين كرده نشانه ى اين است كه آنها را كسى انجام داده است مستحقّ سجده و ستايش و چون كسى به آنها بنگرد يقين كند كه او سزاوار سجده است و خود سجده كند و چون اين آفريده ها موجب سجده مىشود چنان است كه خود سجده كرده است از اين روى
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 181
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١٨١