شأن نزول : اسباب النّزول سيوطى : ابن عبّاس گفته است : سه قبيله بودند بنام : عامر ، كنانه ، بنى سلمه ، كه بت پرست بودند و ميگفتند اينها را مىپرستيم تا درجه و مقام ما را بپيش خداوند بالا ببرند . آيت سوّم جمله هاى « وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا - الخ » براى جواب اين سخن آن سه قبيله نازل شد .
ترجمه :
و آنها كه جز خدا دوستانى پيدا كردند [ و گفتند : اينها را ميپرستيم ] تا ما را به پيشگاه خدا نزديك و بلند پايه كنند البتّه خداوند ميانشان حكومت خواهد كرد و باختلافاتشان پايان دهد
4 و آنكه كافر است و دروغگو [ و بت ساخته ى خود را ميانجى بدرگاه حق ميداند ] خداوندش هدايت نميكند و به راه راست نميدارد
5 [ اين كافران آفريدگان را فرزند خدا پندارند با اينكه ] اگر خدا فرزند بخواهد از آفريدگان خود آن را كه خود داند ميگزيند ، كه پاكيزه است خداى چيره ى يگانه
6 اوست كه بحقّ و راستى و درستى زمين و آسمان آفريد كه شب را بروز نابود كند و روز را بشب ، و ماه و خورشيد را بفرمان دارد كه تا هنگامى معيّن در جنبشند . پس خبر دار باشيد كه او آمرزنده است و گرامى .
7 و همو است كه شما را از يك نفر پديدار كرد و همسرش را از خود او قرار داد و براى آسايش شما [ از قدرت نهانى خود ] هشت جفت چهار پايان را فرود آورد و نيز او است كه شما را در شكم مادر آفريد از هر صورتى به صورتى ديگر در سه تاريكى شكم ، و زهدان و كيسه ى نگهبان . اين است خداى شما كه ملك و سلطنت براى او است كه جز او خدائى نيست . پس شما را دل بكجا مىبرند ؟
8 با اينكه اگر كافر شويد از شما بىنياز است ولى كفر بندگان به پيشگاه او ناپسند است و اگر شكر او كنيد براى شما بپسندد و هيچ گناهكار بار گناه ديگرى بر دوش نخواهد داشت و از پس زندگى بازگشت شما بسوى پروردگار شما است كه خبر دارتان كند از آنچه در زندگى كردهايد چه او از درون سينه ها خبر دار است
9 [ و ميداند كه ] چون آدمى را آسيبى رسد بخداى خود بزارد و چون خوشى به او رساند گذشته ى خود فراموش كند و چند مثل و همانند براى خدا درست كند تا مردم را ز راه حقّ بگرداند
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 345
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٤٥