مسائل احياى زمينهاى موات
" زمين موات " به زمينهايى گفته مىشود كه به دلايلى چون نبود آب ، باتلاق بودن زمين
وريگزار يا سنگلاخ بودن آن قابل كشت وزرع يا ساختمان سازى نبوده ويا به دليل كوچ
كردن اهالى آن به طور كلى متروكه شده است .
زمينهاى موات بر دو قسم است :
الف - " موات بالأصالة " ، وآن زمينى است كه از آغاز تا كنون هيچ گونه عمران
وآبادانى در آن انجام نشده باشد .
ب - " موات بالعرض " ، وآن زمين مواتى است كه در گذشته آباد بوده ولى به هر دليل
ويران ومتروكه شده است .
" مسأله 2856 " زمينهاى موات بالأصالة جزو انفال است واختيار آن در زمان حضور
امام معصوم ( ع ) به دست أو است ، وآن حضرت هرگونه صلاح بداند در آنها تصرف
مىكند واجازه أحيا مىدهد يا به افراد تمليك كرده ويا اجاره مىدهد . ودر زمان غيبت
امام ( ع ) اگر حكومت صالح اسلامى وواجد شرايط برقرار باشد ، اختيار زمينهاى موات
به دست حكومت است ، ودر صورت فقدان حكومت اسلامى يا عدم دخالت آن مسلمانان
مىتوانند آنها را أحيا كنند ، وهر كس كه قسمتى را أحيا كند نسبت به آن سزاوارتر است
وديگران حق مزاحمت أو را ندارند .
" مسأله 2857 " زمينهاى موات بالعرض از جهت شناخت مالك بر دو قسم است :
الف - زمينهايى كه داراى صاحب بوده ولى بر اثر رها كردن واعراض ، ساختمانهاى آن
با گذشت زمان خراب شده وعمران آن از بين رفته باشد ودر حال حاضر بدون صاحب
شمرده شود ، حكم اين زمينها مانند زمينهاى موات بالأصالة است .
ب - زمينهايى كه متروكه شده ولى نه چنان كه از آنها اعراض شده وبدون مالك
به حساب آيد ، بلكه مالك آن مشخص است ويا اين كه موجود است ولى شناخته شده نيست
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 511
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٥١١