كار مباحى را ترك كند بايد انجام آن در نظر مردم بهتر از ترك آن نباشد ، بلكه صحت قسم
در كار مباحى كه انجام وترك آن در نظر شرع ومردم مساوى است محل اشكال است .
واگر كارى را كه براي انجام آن قسم خورده در وقت قسم انجام آن بهتر بوده ولى در وقت
عمل شرعا ترك آن بهتر است ، عمل به آن لازم نيست ، همچنين است اگر كارى را كه براي
ترك آن قسم خورده در وقت قسم ترك آن بهتر بوده ولى در وقت عمل انجام آن بهتر باشد .
3 - به يكى از أسامي خداوند متعال سوگند ياد كند ، خواه نامى باشد كه به غير ذات
مقدس أو گفته نمىشود - مانند : " الله " و " خدا " - يا نامى كه به غير خدا هم گفته مىشود
ولى به اندازه اى در باره خدا استعمال مىشود كه هر گاه آن نام برده شود ذات مقدس خدا در
نظر مىآيد - مانند : " خالق " و " رازق " - ، بلكه اگر به نامهايى قسم ياد كند كه بدون قرينه
خدا در نظر نمىآيد ولى أو قصد خدا را داشته باشد بنابر احتياط بايد به آن قسم عمل نمايد .
ودر هر حال اگر به غير خدا - مانند : " پيامبر ( ص ) " يا " امام ( ع " ) يا " قرآن " يا " كعبه " يا "
مسجد " يا " جان خود " ويا " جان ديگرى " - قسم خورده باشد ، هر چند
مخالفت آن ، كار
خوبى نيست ولى عمل بر طبق آن واجب نيست وكفاره ندارد .
4 - قسم را به زبان بياورد ، بنابراين اگر بنويسد يا در قلبش آن را نيت كند صحيح
نيست ، ولى شخص لآل مىتواند با اشاره سوگند ياد كند .
5 - عمل كردن به قسم براي أو ممكن باشد ، واگر هنگامى كه قسم ياد مىكند ممكن
باشد وبعد تا آخر وقتي كه براي قسم معين كرده عاجز شود يا مشقت شديد داشته باشد ، از
همان وقت كه چنين شده قسم أو به هم مىخورد .
" مسأله 2853 " قسم خوردن فرزند با نهى پدر يا قسم زن با نهى شوهر صحيح
نيست ، بلكه اگر بدون اجازه واطلاع آنان نيز قسم ياد كنند محل اشكال است ، هر چند در
اين صورت أحوط عمل كردن به آن است ، مگر اين كه پدر يا شوهر قسم آنان را به هم بزند
واز عمل به آن نهى كند ، يا عمل كردن زن به قسم مزاحم حقوق شوهر باشد .
" مسأله 2854 " كفاره مخالفت با قسم سير كردن يا پوشاندن ده فقير ويا آزاد كردن
يك بنده است ، وچنانچه توان انجام هيچ كدام را ندارد بايد سه روز روزه بگيرد .
" مسأله 2855 " اگر انسان از روى فراموشى يا ناچارى به قسم عمل نكند كفاره بر أو
واجب نيست ، همچنين است اگر مجبورش كنند كه به قسم عمل ننمايد . وقسمى كه آدم
وسواس مىخورد مثل اين كه مىگويد : " والله الان مشغول نماز مىشوم " وبه واسطه
وسواس مشغول نمىشود ، اگر وسواس أو طورى باشد كه بي اختيار به قسم عمل نكند
كفاره ندارد .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 510
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٥١٠