حرف الحاء
حاجر : موضعي است در غربى نقا به سوى منتهاى حرّة الوبرة از وادى عقيق . اين است كه مذكور است در اشعار نه آنكه از منازل حاج است در بيداء وحاجر الثنيا « 1 » معروف است در طريق مكة .
حاطب : به كسر طاء مهمله ، راهى است ميان مدينه « 2 » وخيبر .
حبْره : به كسر حاء مهمله اطمى است در مدينه ومالي است هم در آنجا از آن بنى قينقاع در نزد حشاشين .
حُبْس : به ضم حا وسكون موحده وسين مهمله ، در فصل دهم باب أول مذكور شد وسدى كه از آتش حجاز يعنى آتش موعود مذكور در أول كتاب حاصل شده نيز مسمّاست به حبس .
حُبيش : به شين معجمه به صيغهء تصغير ، اطمّى است مُتعلق به بنى عُبيد در نزد كوه ايشان كه در منازل ايشان است .
حِجاز : به كسر حا عبارت است از مكة ومدينه ويمامه ومردمى كه ميان ايشان وايشان عهد وسوگند است ، اين قول امام شافعي است واصمعى گفته كه حجاز عبارت است از زمينى كه [ 134 - ب ] محترم شده است به حرار « 3 » . يعنى حرها محيط آن شده وأو در حريم آنها در آمده وعامهء منازل بنى سليم تا مدينه مسمّاست به حجاز به جهت احتجاز آن منازل به كوهها ويا به سبب ممنوعيت آن به حرها وامام شافعي تصريح كرده به آنكه مكة ومدينه يماني آن دو روايت كرده در أُم كه پيغامبر - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - بر سر ثنيهء تبوك ايستاده فرمود : آنچه اين جانب است شام است وأشارت به جانب شام كرد وبه جانب مدينه أشارت كرده گفت آنچه اين جانب است يمن است . پس از اين معلوم شد كه حجاز يمنى است بر خلاف قول نووى كه مدينه نه شامي است ونه يماني وبعضي ديگر
هامش
( 1 ) - هر سه نسخه : البتنا .
( 2 ) - ل ، م : مكّه .
( 3 ) - ل : حرها .