مواجه شوند . « 1 »
گزارش كميسيون تعليم و تربيت هندوستان به شرح زير تنظيم شده است :
متفكران شرق و غرب همه اين موضوع را پذيرفتهاند و قبول دارند كه مقصود از تعليم و تربيت به طور كلى اين است كه تصوير جامع و شاملى از جهان و طريق سالم و كاملى از حيات ، تهيه مىشود و ما بايد به وسيلهء آن حق ، دوربينى و ديد وسيع و بصيرت تلخيص شدهاى دربارهء رشتههاى مختلف كسب كنيم . انسان نمىتواند به وسيلهء تودهاى از اطلاعات غير مرتبط زندگى كند انسان شوق و علاقهاى دارد به اينكه ديد عقلى منظمى راجع به ارتباطات اشيا داشته باشد و حيات با همهء جلوههاى گوناگونى كه دارد يكى است . ما ممكن است روابط واقعى جلوههاى مختلف اشيا را مورد مطالعه و بررسى قرار دهيم ولى معرفت حيات را بايد به صورت يك كل در نظر بگيريم و اين معرفت نمىتواند مجموعهاى از قطعاتى منفصل باشد ؛ بلكه بايد به صورت يك آهنگى مركب از نغمههاى نمونه باشد . « 2 » اسلام در وسط دو نقطهء افراط و تفريط ، وضع معتدلى دارد و ايدهآل و آرمان آن عبارت است از ايجاد شخصيت معتدل .
مطابق يكى از بيانات رسول اكرم صلى الله عليه و آله اعتدال در فكر و اعتدال در كردار يكى از مشخصات و مميزات نبوّت است . « 3 » بنابراين تعليم و تربيت بايد وضعى را ايجاد كند كه دانشجو دورنماى وسيعى از علم و
هامش
( 1 ) . يعنى دانشجويان بايد به خوبى تشخيص دهند كه جهان با همهء وسعت و عظمت و تنوعى كه دارد « يكى » است و حيات نيز با همهء جلوههاى گوناگونش « يكى » است .
( 2 ) . مراجعه شود بهThe Report of theUnversity Education commission. ( 3 ) . قرآن كريم امت اسلام را امت وسط ، يعنى معتدل و ميانهرو معرفى مىكند .