خواهد بود » . « 1 » در اين صورت اگر چشم كسى براى ديدن آيات و آثار موجود در اين جهان باز نباشد ، براى ديدن حقايق حيات در جهان آينده نيز كور خواهد بود .
مسلمين پس از رجوع به عالم حس و شهود و تشخيص تدريجى به اينكه مطابق تعليمات قرآن ، جهان از اصل و اساس ، خاصيت ديناميكى دارد يعنى روح حركت در آن حكومت مىكند و با توجّه به اينكه جهان لايتناهى است و قابل ازدياد و افزايش ، در نتيجه با فكر يونانىها كه در آغاز امر با شوق و رغبت فراوان آن را استقبال كرده بودند به معارضه پرداختند ، ولى چون قبلًا توجّه نداشتند كه روح قرآن اصولًا مخالف سبك تعليمات كلاسيك است و اسلوب قديم را نمىپسندد ، به اين دليل به طرز تفكر متفكران يونان كاملًا اعتماد كردند ، و اولين اثر اين اعتماد اين بود كه خواستند قرآن را در پرتو فلسفهء يونان بفهمند و از آنجايى كه روح تعليمات قرآن به عالم حس و شهود توجّه دارد ، و ماهيت فلسفهء يونان نظرى است و از عالم واقع غافل است اين تلاش بيهوده محكوم به شكست شد . ولى متعاقب همين شكست ملاحظه مىكنيم كه روح واقعى فرهنگ اسلامى آشكار مىشود و شالودهء فرهنگ جديد را از جهات بسيار مهم پايهگذارى مىكند . اين قيام و معارضهء فكرى عليه فلسفهء يونان در تمام نواحى فكرى خود را نشان مىدهد . شخصاً متأسفم كه در حال حاضر توانايى آن را ندارم كه به تفصيل اين بحث بپردازم . به طورى كه اين مسأله در رياضيات و نجوم و طب آشكار است در ساير شئون و شقوق علمى نيز به طور كامل آن را تشريح كنم .
هامش
( 1 ) . ( وَ مَنْ كانَ في هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الآْخِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبيلًا ) سوره اسرا ، آيه 72 .