به وديعت گذاشته است آشكار كردى ! اينك جواب بشنو ! »
خداى بزرگ بساط مكرمت را گسترده است و در دسترس همگان قرار داده است و راه تحصيل مجد و بزرگوارى را به روى همه گشوده است ولى بايد پرسيد كه جوينده و خواهنده و رهرو اين طريق كجاست ؟
« انوار فطرت را بر نهاد همگان تابش داديم ، لكن چه بسا موادى بر اين فطرت عارض شده است كه از قابليت آن كاسته است ! گويى آن خاكى كه بشر اولى را براى نشر مقاصد عاليهء انسانيت از آن سرشتهايم دگرگون شده است ! به طورى كه ملاحظه مىكنى مردم ، ناموس فطرتشان را فراموش كردهاند و خاك اصليشان تغيير يافته است . اگر اين مردم راز آفرينششان و فلسفهء هستىشان را درك مىكردند ، بيشتر از آنچه مىخواستند به آنها داده مىشد و مراتبى ما فوق عظمت تصورشان را احراز مىكردند ، لكن ابزار كار فاسد شده است و دلها به الحاد گراييده است .
نسل جديد مايهء سرافكندگى گذشتگان و باعث توهين به عظمت و بزرگوارى آنان شده است . كسانى كه بتها را شكستند ، منقرض شدند و كسانى كه به جاى آنان آمدهاند اين روزها ، شالودهء بتپرستى مىريزند . گذشتگان فرزندان ابراهيم بودند ولى معاصران بيشتر به آزر شباهت دارند . مى خوارگى و عيّاشى براى نسلهاى جديد بتى شده است . دوران كسانى كه عهد جلال و عظمت را درك كردند سپرى شد . آن روزها هر مسلمانى در راه خدا فداكارى مىكرد و دوران محمد صلى الله عليه و آله جشن عمومى بود . آيا شما در حال حاضر بندهء خدا و جنود محمد هستيد ؟
تابش نور صبح بر چشم شما گِران است و صداى تكبير اذان بر
مفخر شرق سيد جمال الدين اسد آبادى (فارسى) — صفحة 361
مساهمون: أحمد أمين
ص٣٦١