تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مفخر شرق سيد جمال الدين اسد آبادى (فارسى) — صفحة 146

مساهمون:

ص١٤٦
استاد « على فضل‌اللَّه الحسينى » در مقدمهء كتاب نفيس « فى ضلال الوحى » آن‌جايى كه مسلمانان را از خطر تفرقه و عداوت بر حذر مىدارد و از كسانى كه در راه وحدت مسلمانان گام‌هاى مؤثر برداشته‌اند ، چنين مىنويسد : « اينك از بزرگان و برگزيدگانى مانند افغانى و عبده‌و شلتوت كه به اصلاح دينى پرداخته و هر يك در محل خود و بر حسب توانايى به معالجهء مشكلات جهان اسلام توفيق يافته‌اند ، اشاره كرده و مىگويم : هيچ يك از اين بزرگان خود را نيازمند آن ندانسته‌اند كه تحريك اعصاب كنند يا جنجال راه بيندازند ، بلكه بر اثر كوشش و فعّاليّت و سير در طريق اصلاح پيروز شده ، در نتيجه مورد تقدير و احترام همهء مسلمانان واقع گرديده‌اند » .

نظر علامه دكتر محمد اقبال

مرحوم دكتر محمد اقبال متفكر بزرگ جهان اسلام كه در عصر اخير يكى از بزرگ‌ترين شخصيت‌هاى قارهء آسيا شمرده مىشود - خود از پيروان مكتب سيّد بزرگ است - و او را يكى از دو شخصيت بزرگى مىداند كه شرق زمين به وجود آورده است . توضيح گفتار اين‌كه مرحوم اقبال طى سفرى روحانى معراج مانندى با ارواح بزرگان شرق و غرب تماس گرفته و گفت و شنودهايى داشته است . ضمن همين سفر تحت عنوان « فلك عطارد » زيارت ارواح جمال‌الدين افغانى و سعيد حليم پاشا - به عالمى مىرسد كه صداى اذان از آن‌جا به گوش مىرسد و آن‌گاه از روحى كه در اين سفر رهبر و راهنماى اوست ، مىپرسد : اين‌جا كجاست ؟ و به زبان نظم چنين مىسرايد :