است كه به شما وعده داده بودم « 1 » .
( 1 ) شهرستانى در « ملل و نحل » از « نظام » نقل كرده كه مىگويد : عمر در روز حديبيه ترديد نمود ، و اين شك در دين خداست و ناخشنودى نسبت به آنچه كه رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - قضاوت و حكم نموده است « 2 » .
و هنگامى كه ابو عمرو شطوى معتزلى خواست شيخ مفيد ( ره ) را از راه وقوع اجماع ، بر اسلام آن دو محكوم گرداند و مفيد اين استدلالش را ردّ نمود ، آنگاه مفيد به وى گفت : من مقصود تو را دريافتم و مجال اثبات آن را به تو ندادم ، حال تو را در محذورى قرار خواهم داد كه تو مىخواستى مرا در آن وارد سازى . آيا قبول دارى كه تمام امت اتفاق دارند بر اين كه هر كس كه در دين خدا و نبوت رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - ترديد كند به كفر خود اعتراف نموده است ؟
ابو عمرو : بله .
مفيد : و خلافى نيست در اين كه عمر گفته هيچگاه از روزى كه مسلمان شدم در دين خدا شك نكردم جز روزى كه رسول خدا با اهل مكّه مصالحه نمود كه به نزد آن حضرت رفته و گفتم : آيا تو فرستادهء خدا نيستى ؟
فرمود : بله .
گفتم : آيا ما مؤمن نيستيم ؟
فرمود : بله .
گفتم : پس چرا اين چنين تن به ذلّت دادهاى ؟
رسول خدا : اين ذلت نيست و خير تو در آن است ، و سپس به او گفتم : آيا به ما وعده نداده بودى كه داخل مكه مىشويم ؟
فرمود : بله .
گفتم : پس چرا وارد نمىشويم ؟
هامش
( 1 ) - شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 3 ، ص 109 ذيل خطبهء « للّه بلاد فلان » .
( 2 ) - ملل و نحل ، ج 1 ، ص 71 .