ارش جنايت داد « 1 » « 2 » .
4 - ضعف بينايى هر دو چشم
( 1 ) مردى كه ضربهاى به سرش كوبيده شده بود نزد امير المؤمنين - عليه السلام - آمده و ادّعا كرد كه در اثر آن ضربه بيناييش ضعيف شده است . آن حضرت وى را در محلى نشانيد و با نشان دادن تخم مرغى ديد چشمش را از چهار جانب آزمايش نمود و چون بينايى از چهار طرف مساوى بود به وى فرمود ادّعايت راست و پذيرفته است .
و آنگاه مردى را در همان سنّ و سال پيش خواند و در كنار او نشانيد و ابتداء ديد چشمش را از چهار جانب آزمايش كرد و سپس تفاوت دو مسافت را تعيين نموده ، به همان نسبت به مضروب ديه داد ( مثلا اگر نصف بيناييش كم شده بود نصف ديه چشم و اگر ثلث ثلث . . . ) « 3 » « 4 » .
5 - آزمايش عنن
( 2 ) زنى ادّعا مىكرد شوهرش عنين است . مرد انكار مىكرد امير المؤمنين - ع -
هامش
( 1 ) - فروع كافى ، ج 7 ، ص 323 ، حديث 6 .
( 2 ) - اين خبر به صورت ظاهر خالى از ابهام نيست و با ملاحظهء خبر معاوية بن عمار از امام صادق ( ع ) كاملا روشن مىشود كه آن حضرت ( ع ) در مثل چنين قضيهاى فرمود : نخست يك چشمش را با پارچهاى مىبندند ، و تخم مرغى را از چشم ديگرش به قدرى دور مىكنند كه زيادتر از آن نبيند ، پس آن موضع را مشخص نموده و از سه طرف ديگر نيز ديد همان چشم را نشانه كرده و سپس آنها را با هم مقايسه مىكنند ، اگر بين آنها تفاوتى نبود ادّعايش راست است . و بينايى چشم ديگرش را نيز به همان كيفيت آزمايش مىكنند و آنگاه تفاوت بينايى دو چشم را تعيين نموده ، به همان مقدار به او ارش جنايت مىدهند . ( فروع كافى ، ج 7 ، ص 323 حديث 8 ) ( مؤلف ) .
( 3 ) - عجايب القضايا ، قمى ، ص 93 ، حديث 148 .
( 4 ) - مورد اين خبر آزمايش هر دو چشم ، و مورد خبر اول يك چشم بوده كه با مقايسه با چشم ديگر آزمايش و تعيين ارش جنايت شده است .