سپاه معاويه پرتو اندكى از منش و الا بهره داشتند ، با اين پيشامد درمىيافتند كه با يارى معاويه در برابر على در حقيقت به يك فرصت طلب در مقابل يك پيامبر يارى مىرسانند . « 1 »
امام در ذى القعده به صفين رسيد و جنگ در ذى الحجه سال 36 آغاز شد .
در محرم سال 37 نبرد متوقف و در اول صفر از سر گرفته شد و تا سيزدهم آن ماه به پايان رسيد .
معاويه و عثمان
معاويه و عثمان پسر عموى يكديگرند و نسب هركدامشان به اميه بن عبد الشمس مىرسد . عثمان خليفه مسلمانان بود و معاويه از سوى وى حكومت شام را در اختيار داشت . وقتى كه عثمان به محاصره درآمد از كارگزار و پسر عموى خود كمك خواست اما معاويه او را تنها گذاشت و پشتيبانى نكرد . « 2 » استاد جرداق و ديگران تاكيد كردهاند كه : معاويه پشتيبانى خود را از عثمان دريغ نكرد مگر آنكه در سر داشت كه خود پس از وى به خلافت رسد . « 3 »
اگر مىبينيم كه معاويه تا پيش از آشوب جمل چشمداشتى به خلافت نداشت يا خود را به آن نزديك نمىساخت ، براى آن بود كه جايگاه خود را
هامش
( 1 ) - الامام على صوت العداله الانسانيه : 4 / 973 .
( 2 ) - العقد الفريد : 6 / 7 - 86 ، الأغانى : 9 / 53 ، صحيح مسلم : 7 / 171 ، مروج الذهب در هامش ابن اثير :
5 / 66 - 165 ، الاستيعاب : 690 ، النزاع و التخاصم : 20 ، انساب الاشراف : 1 / 532 ، تاريخ طبرى :
11 / 357 ، وقعه صفين : 247 .
( 3 ) - جورج جرداق : 4 / 584 .