( 1 )
7 - محمد عزت دروزه
از سرسختترين مدافعان يزيد در اين روزگار ، « محمد عزت دروزه » مىباشد كه از يزيد ، تعريف نموده و او را از اين جنايت ، منزّه دانسته است . و نيز ابن زياد و ديگر نيروهاى مسلّحى كه حضرت حسين عليه السّلام را كشتهاند را غير مسئول به شمار آورده و حضرت حسين عليه السّلام را سرزنش نموده و گفته است :
« چيزى وجود ندارد كه نسبت دادن كشتن حسين به يزيد را توجيه نمايد ؛ زيرا وى نه تنها او را نكشته ، بلكه دستور به قتل او نيز نداده است و همهء آنچه دستور داده بود اين است كه محاصره شود ولى با او جنگ نكنند ، مگر اينكه خود او جنگ كند . ( 2 ) همانند اين قول ، نسبت به عبيد اللّه بن زياد ، صحيح است كه همهء آنچه دستور داده بود اين است كه محاصره گردد و با او جنگ نشود ، مگر اينكه خود به جنگ بپردازد و آورده شود تا دستش را در دست او بگذارد و يا با يزيد كه صاحب بيعت شرعى بود ، بيعت كند ، بلكه اين امر را مىتوان نسبت به فرماندهان نيروهاى مسلّحى كه ميان آنان و حضرت حسين و يارانش ، نبرد صورت گرفت ، صحيح دانست ؛ زيرا آنان به آنچه دستور داده شده بودند ، متعهد باقى ماندند و نيز آنان به شدت علاقهمند بودند كه خداوند ، آنان را از گرفتار شدن به جنگ با وى معاف بدارد نه اينكه او را بكشند . و مىكوشيدند او را قانع سازند تا فرمان ابن زياد را گردن نهد و با يزيد بيعت كند ، پس اگر حسين ، خوددارى كرد و تسليم نشد تا داخل چيزى بشود كه مسلمين به آن داخل شده بودند و به شدت مقاومت نمود ، در اين صورت ، مقاومت در برابر وى و جنگ با او از نظر شرعى و سياسى ، جايز بود ! ! » « 1 » .
( 3 ) دروزه ، معتقد است كه كشتن ريحانهء رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سرور جوانان اهل
هامش
( 1 ) تاريخ الجنس العربى 8 / 383 .