اين تفسير دو وجه جحود است .
امّا گونهء سوم كفر ، كفر نعمتهاست ؛ كه همان سخن خداوند از زبان سليمان ( ع ) است كه فرمود :
هذا مِنْ فَضْلِ رَبِّي لِيَبْلُوَنِي أَ أَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ وَ مَنْ شَكَرَ فَإِنَّما يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ
« 1 » ؛ و
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ
« 2 » ؛ و
فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُوا لِي وَ لا تَكْفُرُونِ
« 3 » .
امّا گونهء چهارم كفر ، ترك اوامر خداوندى است . خود فرموده است :
وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَكُمْ لا تَسْفِكُونَ دِماءَكُمْ وَ لا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَ أَنْتُمْ تَشْهَدُونَ
« 4 » ؛ و
ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ وَ تُخْرِجُونَ فَرِيقاً مِنْكُمْ مِنْ دِيارِهِمْ تَظاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ إِنْ يَأْتُوكُمْ أُسارى تُفادُوهُمْ وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْراجُهُمْ أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتابِ وَ تَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَما جَزاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذلِكَ مِنْكُمْ
« 5 » . آنها را نسبت كفر داد بهواسطهء ترك اوامر خداوند ، و به ايمان نسبت داد ولى از آنها نپذيرفت و براى آنها سودى نداشت ؛ فرمود :
فَما جَزاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يُرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ
« 6 » .
هامش
( 1 ) - نمل ( 27 ) آيهء 40 : تا مرا بيآزمايد كه آيا سپاسگزارم يا ناسپاسى مىكنم ؛ و هركس ناسپاسى كند ، بىگمان پروردگارم بى نياز و كريم است .
( 2 ) - ابراهيم ( 14 ) آيهء 7 : اگر واقعا سپاسگزارى كنيد [ نعمت ] شما را افزون خواهم كرد ، و اگر ناسپاسى نماييد ، قطعا عذاب من سخت خواهد بود .
( 3 ) - بقره ( 2 ) آيهء 152 : پس مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم ، و شكرانهام را به جاى آوريد و با من ناسپاسى نكنيد .
( 4 ) - بقره ( 2 ) آيهء 84 : و چون از شما پيمان محكم گرفتيم كه : « خون همديگر را مريزيد و يكديگر را از سرزمين خود بيرون نكنيد » سپس [ به اين پيمان ] اقرار كرديد و خود گواهيد .
( 5 ) - بقره ( 2 ) آيهء 85 : [ ولى ] باز همين شما هستيد كه يكديگر را مىكشيد و گروهى از خودتان را از ديارشان بيرون مىبريد ، و به گناه و تجاوز ، بر ضدّ آنان به يكديگر كمك مىكنيد . و اگر به اسارت پيش شما آيند ، به [ دادن ] فديه ، آنان را آزاد مىكنيد ، با آن كه [ نه تنها كشتن ، بلكه ] بيرون كردن آنان بر شما حرام شده است . آيا شما به پارهاى از كتاب [ تورات ] ايمان آوردهايد و به پارهاى كفر مىورزيد ؟
( 6 ) - همان مأخذ : پس جزاى هركس از شما كه چنين كند ، جز خوارى در زندگى دنيا چيزى نخواهد بود و روز رستاخيز ايشان را به سختترين عذابها بازبرند و خداوند از آنچه مىكنيد غافل نيست .