معصوم ومنصوب به خلافت وامامت وولايت از سوى خداوند به واسطه پيغمبر
أكرم ( صلى الله عليه وآله ) بداند .
وعادل كسى است كه حالتي از ايمان داشته باشد كه أو را به انجام واجبات
وترك محرمات وأدار نمايد ، ونشانه عدالت آن است كه در ظاهر شخص خوبى
باشد كه اگر از أهل محل يا همسايگان أو يا كساني كه با أو معاشرت دارند حال أو
را بپرسند ، خوبى أو را تصديق نمايند ، به شرط آن كه در تصديق يا انتقاد ويا
سكوت ، مغرض يا متهم به غرض ورزى نباشند .
( مسأله 4 ) : مجتهدي كه انسان از أو تقليد مىكند بايد اعلم باشد ، واگر
اعلميت كسى معلوم نيست بايد از مجتهدي تقليد كرد كه گمان ندارد كسى از أو
اعلم باشد ، مگر آن كه غير اعلم در موارد اختلاف ، مطابق احتياط فتوا دهد .
واعلم كسى است كه در فهميدن حكم خدا از همه مجتهدان زمان خود
استادتر ، وبنابر احتياط واجب پرهيزگارتر باشد .
( مسأله 5 ) : شناخت مجتهد واعلم سه راه دارد :
أول : خود انسان يقين كند ، مانند اين كه از أهل علم باشد وبتواند مجتهد واعلم
را بشناسد .
دوم : دو نفر عالم عادل كه مىتوانند مجتهد واعلم را تشخيص دهند از روى
اطلاع وتحقيق شخصي - نه بر أساس گواهى ديگران - مجتهد يا اعلم بودن كسى
را تصديق كنند ، به شرط آن كه دو نفر عالم عادل ديگر با گفته آنان مخالفت ننمايند .
واجتهاد يا اعلميت كسى به گفته يك نفر مورد وثوق ثابت نمىشود .
سوم : عده اى از أهل علم كه مىتوانند مجتهد واعلم را تشخيص دهند واز گفته
آنان اطمينان پيدا مىشود ، از روى تحقيق واطلاع خودشان مجتهد يا اعلم بودن
شخصي را تصديق كنند .
( مسأله 6 ) : اگر اختلاف بين مجتهدين تا حدى معلوم ، وشناختن اعلم
مشكل باشد ، بايد از مجتهدي تقليد كند كه گمان دارد اعلم است ; بلكه اگر احتمال
ضعيفى هم بدهد كه مجتهدي از آنها اعلم است وبداند ديگرى از أو اعلم نيست ،
و
مسائلى از فقه شيعه ( فارسي ) — صفحة 8
مساهمون: السيد محمد علي الأبطحي
ص٨